Oliwa z oliwek to jeden z najchętniej wybieranych olejów roślinnych, ceniony za smak i właściwości zdrowotne. Kontrole przeprowadzone przez IJHARS pokazują jednak, że nie wszystkie produkty dostępne na rynku spełniają wymagania jakościowe.
Konsumenci cenią oliwę z oliwek zarówno za walory smakowe, jak i właściwości odżywcze. Oliwa z oliwek podlega szczególnym wymaganiom dotyczącym składu, nazewnictwa i znakowania, aby konsumenci mieli pewność co do jakości kupowanego produktu oraz rzetelności przekazywanych informacji.
Oliwa z oliwek na półce sklepowej
Wymagania w zakresie jakości handlowej oliwy z oliwek zostały uregulowane w przepisach szczegółowych, które wyraźne określają jej cechy organoleptyczne, parametry fizykochemiczne oraz sposób znakowania, w tym również informacje podawane dobrowolnie. W sprzedaży detalicznej mogą się znajdować tylko 4 kategorie oliwy z oliwek, tj.:
- oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia,
- oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia,
- oliwa z oliwek składająca się z rafinowanej oliwy z oliwek oraz oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia,
- oliwa z wytłoczyn z oliwek.
Znakowanie oliwy z oliwek – na co należy zwrócić uwagę, czytając etykietę?
Na etykiecie powinny znaleźć się:
- nazwa prawna (kategoria), np. oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia, oliwa z wytłoczyn z oliwek;
- informacja dotycząca kategorii, np. „najwyższa kategoria oliwy z oliwek uzyskana bezpośrednio z oliwek i wyłącznie za pomocą środków mechanicznych” w przypadku oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia albo „oliwa z oliwek uzyskana bezpośrednio z oliwek i wyłącznie za pomocą środków mechanicznych” dla oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia;
- miejsce pochodzenia – taka informacja jest obowiązkowa dla oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia i oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia; zapis, np. „Mieszanka oliw z oliwek pochodzących z Unii Europejskiej” oznacza, że oliwa pochodzi z więcej niż jednego państwa członkowskiego. W przypadku pozostałych kategorii nie podaje się informacji o miejscu pochodzenia.
- wartość odżywcza;
- warunki przechowywania – na etykiecie lub na opakowaniu powinna znaleźć się informacja o szczególnych warunkach przechowywania (w ciemnym i chłodnym miejscu);
- data minimalnej trwałości;
- nazwa lub firma i adres podmiotu odpowiedzialnego za informacje na temat żywności;
- ilość netto.
Informacje dobrowolne
Informacjami, które można podawać dobrowolnie, są oznaczenia dotyczące smaku i zapachu. Zastosowanie takich określeń, np. „łagodna oliwa” musi być poparte przeprowadzonymi badaniami organoleptycznymi. Można je zamieszczać tylko w przypadku oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia i oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia. Innymi dobrowolnymi oznaczeniami, które są zarezerwowane tylko dla tych wybranych kategorii to określenia: „uzyskiwanie na zimno”, „pierwsze tłoczenie na zimno” odnoszące się do metod produkcji.
Dodatkową dobrowolną informacją, która może być zamieszczana jedynie w oznakowaniu oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia i oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia jest oznaczenie roku zbiorów. Można je podać na etykiecie, w przypadku gdy 100 % zawartości opakowania pochodzi z tych zbiorów.
Wyniki kontroli IJHARS
W trosce o konsumentów IJHARS sprawdziła jakość handlową oliwy z oliwek w zakresie zgodności z przepisami i deklaracją producenta.
Kontrolą objęto 50 podmiotów wprowadzających do obrotu oliwę z oliwek. Nieprawidłowości stwierdzono w przypadku 60,0 % z nich.
Cechy organoleptyczne zakwestionowano w przypadku 41,7 % skontrolowanych partii.
Nieprawidłowości dotyczyły wad organoleptycznych a w kilku przypadkach dodatkowo braku aromatu owoców, co powodowało, że oliwa była kwalifikowana do niższej kategorii niż deklarowana w oznakowaniu.
Nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych stwierdzono w 10,7 % skontrolowanych partii. Dotyczyły one niezgodnych z przepisami parametrów lub z zadeklarowaną w oznakowaniu zawartością kwasów tłuszczowych nasyconych lub wielonienasyconych.
Weryfikacja oznakowania wykazała nieprawidłowości w przypadku 44,4 % skontrolowanych partii. Dotyczyły one głównie:
- nieprawidłowej nazwy produktu, np. użycia określenia „oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia” zamiast właściwej kategorii „oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia”;
- niespójnego podawania nazwy, np. umieszczania różnych nazw w różnych miejscach opakowania lub stosowania jednocześnie języka polskiego i angielskiego;
- braku informacji o miejscu pochodzenia, która jest obowiązkowa w przypadku oliwy
z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia; - wskazywania konkretnego regionu pochodzenia, mimo że takie informacje są dozwolone wyłącznie dla oliw posiadających Chronioną Nazwę Pochodzenia (ChNP) lub Chronione Oznaczenie Geograficzne (ChOG);
- stosowania niedozwolonych określeń smaku i zapachu lub podawania informacji
o metodzie produkcji w sposób niezgodny z przepisami; - braku oznakowania w języku polskim.
W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zastosowano sankcje przewidziane obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego.
(IJHARS)
