Autor za publikację artykułu w czasopiśmie naukowym „Przemysł Spożywczy” otrzymuje 20 punktów zgodnie z komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 17 lipca 2023 r. w sprawie wykazu czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konfe­rencji międzynarodowych.

Stanowisko Federacji Konsumentów i Związku Polskich Przetwórców Mleka w sprawie nowelizacji ustawy kaucyjnej

Federacja Konsumentów i Związek Polskich Przetwórców Mleka popierają wprowadzenie w Polsce systemu kaucyjnego. Każde rozwiązanie, które przyczynia się do ochrony środowiska i klimatu oraz każde rozwiązanie, które daje konsumentom realną możliwość aktywnego uczestnictwa w działaniach wpływających na poprawę stanu środowiska, w którym żyjemy, będzie wspierane przez nasze organizacje. Kluczową rolę odgrywa jednak sposób organizacji tego systemu, co ma ogromny wpływ nie tylko na producentów i przetwórców żywności, sektor handlowy, ale przede wszystkim na konsumentów – w ogromnej mierze to od ich postawy będzie zależna skuteczność wprowadzanego rozwiązania. Z tej perspektywy  Propozycja nowelizacji ustawy kształtującej system depozytowa, jaka została przedstawiona 30 kwietnia br. przez  Ministerstwa Klimatu i Środowiska – w naszej ocenie jest niepokojąca z co najmniej kilku powodów.

Obu naszym organizacjom zależy na skuteczności systemu kaucyjnego, o czym zdecyduje jego kształt
i akceptacja ze strony konsumenta. Uważamy, że podstawową zasadą jego funkcjonowania powinien być element edukacyjny oraz maksymalne ułatwienie dla nas wszystkich przy jego stosowaniu. Tymczasem przedstawiony 30 kwietnia br. projekt zmian w ustawie kaucyjnej zakłada, że do systemu kaucyjnego już od
1 stycznia 2026 roku zostaną włączone opakowania po mleku i jego przetworach. W naszej opinii oznacza to powstanie istotnych zagrożeń sanitarnych dla konsumentów w ich mieszkaniach i domach, co może przełożyć się na negatywne postawy  konsumentów, którym w ten sposób mnoży się obowiązki i utrudnia przyswojenie nowego systemu segregacji. Przypomnijmy, że już obecnie konsumenci segregują opakowania mleczne w ramach zbiórki pojemnikowej i ta grupa opakowań nie jest wyzwaniem w kontekście zaśmiecania plaż, lasów, całego naszego środowiska. Co więcej, segregacji pojemnikowej konsumenci byli w Polsce uczeni przez wiele lat i obecnie ten system po prostu działa.

Zwracamy uwagę na poważne ryzyka sanitarno – epidemiologiczne, jakie niewątpliwe pojawią się po włączeniu opakowań po mleku i produktach mlecznych do systemu kaucyjnego. Zagrożenie to  jest związane z obecnością resztek żywnościowych pozostałych w opakowaniach, które – w myśl proponowanego podejścia – będą gromadzone przez konsumentów w ich miejscach zamieszkania, celem późniejszego oddania ich do punktów zbiórki. Mycie takich opakowań w warunkach domowych nigdy nie będzie w pełni skuteczne, a dodatkowo zwiększy zużycie wody i detergentów – czyli powstały koszt środowiskowy okaże się większy od ewentualnych zysków ze zbiórki tych opakowań w systemie kaucyjnym. I będzie to kolejny koszt, który poniosą bezpośrednio konsumenci. Przy jednoczesnym sporym wysiłku finansowym każdego gospodarstwa domowego w opłacaniu już funkcjonującego systemu segregacji odpadów. Dodatkowo na tym etapie jeszcze nie zostały zidentyfikowane wszystkie zagrożenia sanitarno – epidemiologicznie, wynikające z gromadzenia opakowań zawierających resztki żywnościowe, w punktach handlowych prowadzących ręczną zbiórkę opakowań. Ma to duże znaczenie, bo w przypadku pozostałości produktów mlecznych, procesy rozkładu resztek przebiegają dość szybko, szczególnie w porach o wyższych temperaturach. Wiąże się to z powstawaniem uciążliwego zapachu, ale też pleśni.  Wyrażamy obawy związane z tym, że pojemniki do zbiórki opakowań zawierających rozkładające się resztki fermentowanych produktów mlecznych będą sąsiadować z żywnością, sprzedawaną na terenie tej samej placówki handlowej. Szacuje się, że takie rozwiązanie może stać się rzeczywistością w kilkudziesięciu tysiącach mniejszych punktów handlowych. A jednocześnie powszechność dostępu do systemu obsługującego system kaucyjny, czyli jego oddalenie od miejsca zamieszkania konsumenta będzie, przynajmniej, w pierwszym okresie obowiązywania nowego systemu, kluczowe dla wzmocnienia skłonności indywidualnego konsumenta do świadomego uczestnictwa w systemie.

Jeżeli opakowania po produktach mleczarskich zaczną jednak trafiać do sklepowych pojemników, to nastąpi zanieczyszczenie strumienia zbieranych odpadów i utrudnienie recyklingu całości zebranego materiału. Aby temu zapobiec należałoby ustanowić de facto odrębny system dla mleczarstwa – odrębne pojemniki i odrębny odbiór opakowań ze sklepów, a to oznaczałoby koszty i de facto wzrost cen produktów mleczarskich dla konsumentów.

Niemcy potrzebowały wiele lat, aby nauczyć konsumentów właściwych zachowań związanych z segregacją
i zbiórką opakowań, dodajmy, że z wykluczeniem tych po mleku i jego przetworach aż do początku 2024 roku. W Polsce chcemy przeprowadzić rewolucję poprzez ustawienie poprzeczki wymagań dla konsumentów od razu bardzo wysoko. Obawiamy się, że może to przynieść efekt odwrotny do zamierzonego i zniechęcić społeczeństwo do systemu kaucyjnego, a tym samym uniemożliwić osiągnięcie zakładanych celów zbiórki. Dodajmy, że z 16 krajów europejskich tylko dwa (Niemcy i Chorwacja) zdecydowały się na włączenie opakowań po mleku i jego przetworach do systemu kaucyjnego. Pozostałe wyłączają te opakowania przede wszystkim ze względów sanitarnych i żaden z tych krajów nawet nie rozważa zmiany w tym zakresie.

Dlatego apelujemy do Ministerstwa Klimatu i Środowiska, aby jeszcze na etapie konsultacji publicznych
i międzyresortowych zmieniło proponowane rozwiązania i całkowicie wyłączyło opakowania po mleku i jego przetworach z systemu kaucyjnego. Obecnie proponowane przesunięcie ich włączenia do systemu o rok do 1 stycznia 2026 roku oceniamy jako zdecydowanie niewystarczające.  

Monika Kosińska-Pyter                                  Elżbieta Szadzińska                                 Marcin Hydzik

       (-)                                                                   (-)                                                             (-)

Prezes Federacji Konsumentów      WicePrezes Federacji Konsumentów         Prezes Zarządu ZPPM

Aktualności

Drodzy Czytelnicy,

Człowiek szczyci się swoim naukowym podejściem. Potrafi niemal wszystko zinterpretować matematycznie. Zapisać we wzorach kształty, zależności oraz proporcje.

SIAL Paris 2024 : Wyjątkowa edycja

Od 60 lat targi SIAL Paris gromadzą profesjonalistów z całego świata wokół tematów związanych z żywnością. W tym roku czeka na nas kilka nowości.

ZPPM zaprasza na szkolenie

Związek Polskich Przetwórców Mleka zaprasza na bezpłatne szkolenie pt.: “Raportowanie zrównoważonego rozwoju w przedsiębiorstwach mleczarskich“.