Przemysł Spożywczy 7/2020

Wybuch pandemii wirusa COVID-19 (zwanego także SARS-CoV-2) w styczniu 2020 r. w Europie wpłynął na wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej (UE). Ożywienie koniunktury w poszczególnych krajach uzależnione jest nie tylko od rozwoju pandemii, ale również od struktury gospodarek oraz zdolności reagowania i tworzenia polityki stabilizacyjnej. Wprawdzie działania te leżą głównie w kompetencjach państw członkowskich, lecz należy oczekiwać, że instytucje unijne (Komisja Europejska, Rada Europejska, Rada Unii Europejskiej i Parlament Europejski) będą aktywne zarówno w reagowaniu na bieżące potrzeby gospodarki unijnej, jak i we wskazywaniu kierunków jej rozwoju w nadchodzących latach. W artykule przedstawiono dotychczasowe działania instytucji unijnych zmierzające do wsparcia gospodarki unijnej, w tym sektora rolno- -spożywczego, w celu zmniejszenia skutków społeczno- -gospodarczych wywołanych pandemią COVID-19 oraz zarysowano plany dalszych aktywności w tym obszarze w perspektywie średniookresowej.

SŁOWA KLUCZOWE: pandemia COVID-19, instytucje unijne, sektor rolno-spożywczy

Norma ISO 22000:2018 obowiązuje jako standard krajowy od sierpnia 2018 roku. Standard oparty jest na Architekturze Wysokiego Poziomu (High Level Structure), dzięki czemu może być wdrażany i integrowany z innymi systemami zarządzania: 9001, 14001, 45001. Struktura Aneksu SL obejmuje 10 klauzul i pozwala wyeliminować nieporozumienia, powielanie i konflikty wynikające z różnic w interpretacji standardów systemów zarządzania. Cykl Plan- -Do-Check-Act wykorzystywany jest do planowania i kontroli na poziomie organizacyjnym FSMS i współistnieje z cyklem PDCA planowania i kontroli na poziomie operacyjnym i procesowym systemu bezpieczeństwa żywności. Najważniejsze różnice pomiędzy standardem z 2005 i 2018 roku można podzielić na dwie kategorie: pierwsza wynika z przyjęcia w standardzie z 2018 roku struktury HLS, natomiast druga kategoria to zmiany specyficzne dla ISO 22000 i zarządzania bezpieczeństwem żywności.

SŁOWA KLUCZOWE: żywność, zarządzanie, normy ISO 22000, bezpieczeństwo

Obecnie producenci starają się wyeliminować substancje dodatkowe z receptury produktu, zastępując je ekstraktami roślinnymi. W artykule przedstawiono aspekty prawne stosowania ekstraktów roślinnych, w tym żywności barwiącej, zamiast substancji dodatkowych do żywności. Zamieszczono pełny tekst i omówiono stanowisko Komisji Europejskiej w sprawie stosowania ekstraktów roślinnych pełniących funkcję technologiczną w żywności. Stwierdzono, że stosowanie ekstraktów w celach technologicznych jest to zamierzone użycie dodatku do żywności w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 1333/2008. Jednocześnie ekstrakty roślinne nieuwzględnione na liście dodatków dopuszczonych do żywności i niespełniające wymagań specyfikacji ustanowionej dla danej substancji dodatkowej nie mogą być stosowane do żywności w celach technologicznych. Natomiast ekstrakty roślinne pełniące funkcję technologiczną nie mogą być oznakowane w wykazie składników produktu jako aromaty, nawet jeżeli jednocześnie mają właściwości aromatyzujące.

SŁOWA KLUCZOWE: dodatki do żywności, ekstrakty roślinne, żywność barwiąca

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) występują powszechnie w środowisku, a rozwój technologiczny powoduje, że rośnie stopień narażenia człowieka na te zanieczyszczenia. Stanowią one bardzo liczną grupę związków organicznych charakteryzujących się obecnością dwóch lub więcej sprzężonych pierścieni aromatycznych w cząsteczce. Wiele WWA to związki genotoksyczne i rakotwórcze. Związki te mogą się tworzyć zarówno w samej żywności (pierwotnie), jak i podczas procesów jej przemysłowego przetwarzania, utrwalania czy przygotowywania do spożycia. W przeciągu ostatnich kilkunastu lat udało się przeprowadzić wiele badań jakościowych i ilościowych WWA w różnych produktach żywnościowych. Celem artykułu jest charakterystyka głównych WWA oraz aktualna ocena występowania i zawartości WWA w artykułach spożywczych produkcji krajowej w odniesieniu do wymagań w ustawodawstwie Unii Europejskiej.

SŁOWA KLUCZOWE: bezpieczeństwo żywności, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, zanieczyszczenia, zdrowie ludzi

Przemysł rolno-spożywczy jest specyficznym sektorem gospodarki, który zajmuje się produkcją, przetwarzaniem i dystrybucją żywności. Dla zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego konsumenta często niezbędne okazuje się spełnienie restrykcyjnych wymagań na wszystkich etapach „od pola do stołu”. Gwarantem skutecznego prowadzenia skomplikowanych procesów w całym łańcuchu żywnościowym jest odpowiednie wsparcie logistyczne, które ma za zadanie zoptymalizowanie przepływu towarów i informacji. Usprawnienie działań logistycznych jest możliwe dzięki zastosowaniu nowych technologii, w tym systemów informatycznych (e-Logistyki), np. ERP, SCM, WMS czy CRM, które sprzyjają obniżeniu kosztów logistycznych i zwiększeniu konkurencyjności firmy na rynku. Wykazano, że poziom zaawansowania systemów informatycznych rośnie wraz ze wzrostem wielkości zatrudnienia w przedsiębiorstwie. Najbardziej kompleksowe i popularne systemy to ERP (planowanie zasobów przedsiębiorstwa). W 2019 r. odsetek przedsiębiorstw przemysłu spożywczego wykorzystujących tego typu systemy wynosił ok. 28,5%, przy czym był niemalże 4-krotnie wyższy niż w 2009 r. Wysokie koszty implementacji systemów informatycznych znacznie ograniczają skalę ich wykorzystania w małych przedsiębiorstwach. Szansą dla takich firm okazuje się oprogramowanie na żądanie oraz rozwiązania chmurowe dostępne za pośrednictwem Internetu.

SŁOWA KLUCZOWE: logistyka, łańcuch żywnościowy, zarządzanie, systemy informatyczne, ERP