Kody kreskowe od dziesięcioleci są jednym z podstawowych elementów znakowania produktów spożywczych. Kod EAN-13 pozwala szybko zidentyfikować produkt przy kasie, ale współczesny przemysł potrzebuje znacznie więcej informacji. Numer partii, data przydatności, numer seryjny czy dane umożliwiające prześledzenie drogi produktu to dziś ważne elementy sprawnego zarządzania produkcją i łańcuchem dostaw.
Właśnie dlatego coraz większego znaczenia nabierają kody 2D oraz inicjatywa GS1 Sunrise 2027. Dla producentów żywności nie jest to wyłącznie zmiana samego kodu. To również pytanie o sposób znakowania opakowań, możliwości drukarek przemysłowych oraz integrację danych z systemami produkcyjnymi.
Sunrise 2027 – dlaczego producenci powinni już się przygotowywać?
GS1 Sunrise 2027 zakłada osiągnięcie gotowości systemów kasowych do obsługi kodów 2D do końca 2027 roku. Nie oznacza to jednak nagłego zakazu stosowania tradycyjnych kodów EAN czy UPC. Jest to raczej ważny etap w kierunku upowszechnienia kodów 2D w handlu detalicznym.
Dla producenta oznacza to przede wszystkim możliwość umieszczania w jednym kodzie znacznie większej ilości informacji. Kod 2D może zawierać nie tylko identyfikator produktu, ale również dane dotyczące partii czy terminu przydatności.
Więcej informacji o tej zmianie i jej konsekwencjach dla producentów można znaleźć w opracowaniu GS1 Sunrise 2027 – co zmiana kodów 1D na 2D oznacza dla producentów przygotowanym przez Hitmark.
Kod 2D to nie tylko nowa etykieta
Z perspektywy producenta łatwo potraktować przejście na kod 2D jako problem graficzny, bo trzeba zmienić projekt opakowania, wygenerować nowy kod i wydrukować go na produkcie. W praktyce sprawa jest bardziej złożona.
Jeżeli kod ma zawierać informacje zmienne, takie jak numer partii lub data przydatności, drukarka musi otrzymywać właściwe dane z systemu produkcyjnego. Konieczna jest więc współpraca pomiędzy oprogramowaniem, linią produkcyjną i urządzeniem znakującym.
Znaczenie ma również sama powierzchnia, na której powstaje nadruk. Karton, folia, plastik, szkło czy metal wymagają innego podejścia. Atrament musi dobrze przylegać do podłoża, a sam kod powinien pozostać czytelny przez cały okres, w którym jest potrzebny.
To właśnie na tym etapie doświadczenie z rzeczywistych linii produkcyjnych jest szczególnie ważne. Sama specyfikacja drukarki nie odpowiada jeszcze na pytanie, czy dane rozwiązanie sprawdzi się przy konkretnej prędkości produkcji, rodzaju opakowania, temperaturze czy warunkach panujących na hali.
Traceability – kod, który ma znaczenie nie tylko przy kasie
Kody 2D są również istotnym elementem identyfikowalności produktów, czyli traceability. W przypadku produkcji spożywczej ma to szczególne znaczenie, ponieważ producent powinien być w stanie ustalić, z jakiej partii pochodzi produkt i gdzie został skierowany.
Prawidłowo zaprojektowany system znakowania może wspierać identyfikację partii, dat produkcji, terminów przydatności czy innych danych wymaganych w danym procesie.
Więcej o praktycznym znaczeniu znakowania w tym obszarze można przeczytać w materiale Znakowanie jako element traceability – jak drukarki wspierają identyfikowalność produktów.
Warto przy tym pamiętać, że sama obecność kodu na opakowaniu nie zapewnia jeszcze pełnej identyfikowalności. Potrzebny jest cały system, w którym dane są prawidłowo generowane, przekazywane, drukowane i odczytywane.
Jak dobrać technologię znakowania do produktu?
W przemyśle spożywczym nie istnieje jedna technologia odpowiednia dla wszystkich produktów. Wybór powinien zależeć między innymi od rodzaju podłoża, prędkości linii, wymaganej trwałości nadruku oraz wielkości i rodzaju informacji.
Technologia CIJ sprawdza się tam, gdzie potrzebny jest szybki, bezkontaktowy nadruk zmiennych informacji bezpośrednio na produkcie lub opakowaniu. Z kolei drukarki wysokiej rozdzielczości mogą być dobrym rozwiązaniem przy znakowaniu opakowań, na których trzeba umieścić większe ilości informacji, grafiki lub kody 2D.
W praktyce różnice w zachowaniu atramentu na poszczególnych materiałach mogą być bardzo istotne. Dlatego przed wyborem urządzenia warto wykonać próby nadruku na rzeczywistych opakowaniach i sprawdzić czytelność kodu w warunkach zbliżonych do produkcyjnych.
Szczególne znaczenie ma również dobór atramentu. W przypadku produktów spożywczych trzeba uwzględnić nie tylko trwałość nadruku, ale również przeznaczenie opakowania i wymagania dotyczące zastosowanego środka znakującego. Hitmark szerzej opisuje ten temat w materiale Atramenty do znakowania żywności dla ludzi – jakie wymagania muszą spełniać tusze stosowane na opakowaniach spożywczych?.
Co producent powinien zrobić już teraz?
Sunrise 2027 nie powinien być traktowany jako temat, którym trzeba zająć się dopiero w 2027 roku. Przygotowanie do zmian warto rozpocząć od audytu obecnego systemu znakowania.
Trzeba sprawdzić, jakie kody są obecnie stosowane, jakie informacje powinny znaleźć się w nowych kodach 2D, czy posiadane drukarki mogą realizować takie zadania oraz czy systemy produkcyjne są przygotowane do przekazywania odpowiednich danych.
Warto również przeanalizować opakowania i powierzchnie, na których wykonywany jest nadruk. Pozwala to wcześniej wykryć problemy z czytelnością kodów i dobrać właściwą technologię oraz atrament.
Zmiana, która zaczyna się od drukarki, ale na niej się nie kończy
Przejście od kodów 1D do 2D jest znacznie większą zmianą niż sama modyfikacja grafiki na opakowaniu. Dotyczy danych, systemów informatycznych, sposobu znakowania i kontroli jakości nadruku.
Dla producentów spożywczych może być to jednak nie tylko kolejne wymaganie technologiczne. Dobrze zaprojektowany system znakowania może jednocześnie poprawić identyfikowalność produktów, ograniczyć ryzyko błędów i przygotować przedsiębiorstwo na coraz większą ilość informacji przekazywanych za pomocą kodów 2D.
Dlatego najlepszym momentem na sprawdzenie gotowości produkcji nie jest dzień, w którym zmiana stanie się koniecznością. Warto zrobić to wcześniej – kiedy jest jeszcze czas na testy, pilotaż i spokojne dostosowanie technologii do rzeczywistych warunków produkcyjnych.
Materiał opracowano na podstawie doświadczeń i materiałów technicznych firmy Hitmark, specjalizującej się w przemysłowych systemach znakowania produktów. Więcej informacji i materiałów dotyczących znakowania można znaleźć na stronie hitmark.pl.
