Przemysł Spożywczy 1/2026

Streszczenie: Przedsiębiorstwa przemysłu spożywczego od kilku lat funkcjonują w dynamicznie zmieniających się uwarunkowaniach zewnętrznych. Rok 2025 przyniósł stopniową stabilizację otoczenia makroekonomicznego, jednakże przy utrzymujących się wysokich kosztach produkcji, tj. kosztach surowcowo-materiałowych i pracy. Celem artykułu jest ocena sytuacji przemysłu spożywczego oraz wyników handlu rolno- -spożywczego Polski w 2025 r. W artykule przedstawiono wybrane dane produkcyjno- -finansowe i handlowe za pierwsze dziesięć miesięcy roku oraz zidentyfikowano główne kierunki zmian zachodzących w sektorze. Z analizy wynika, że w skali całego sektora utrzymało się ożywienie produkcyjne, które miało jednak charakter selektywny i koncentrowało się głównie w dziale produkcji artykułów spożywczych, przy jednoczesnym pogorszeniu efektywności ekonomicznej przedsiębiorstw wielu branż. Odnotowano także dalszy wzrost wartości eksportu rolno-spożywczego, wynikający przede wszystkim ze wzrostu cen transakcyjnych, przy wyhamowaniu dynamiki wolumenu eksportu. Wskazuje to na stopniowe wyczerpywanie się dotychczasowych przewag kosztowo-cenowych polskich producentów żywności oraz rosnące znaczenie wyzwań strukturalnych dla dalszego rozwoju sektora.

SŁOWA KLUCZOWE: przemysł spożywczy, produkcja, ceny, wyniki ekonomiczno-finansowe, handel zagraniczny

Streszczenie: Łuska kakaowca właściwego (Theobroma cacao L.) jest produktem ubocznym produkcji kakao oraz czekolady. Najczęściej jest postrzegana jako odpad, mimo że charakteryzuje się wysoką wartością odżywczą. Zawiera ona znaczne ilości błonnika, witamin D, B1, B2 oraz związków o właściwościach antyoksydacyjnych. Coraz częściej wykorzystuje się ją w przemyśle spożywczym do produkcji żywności funkcjonalnej oraz do naparów. Dzięki wysokiej zawartości błonnika sprawdza się jako składnik muffinek, granoli czy muesli. Prowadzi się również badania nad zagospodarowaniem łuski kakaowca w tworzeniu opakowań, m.in. w przemyśle papierniczym, w produkcji filementów do druku 3D oraz w tworzeniu innowacyjnych jadalnych folii kompozytowych. W opracowaniu przedstawiono szczegółową analizę wartości odżywczej łuski kakaowca właściwego, a także omówiono jej potencjalne zastosowania w technologii żywności.

SŁOWA KLUCZOWE: łuska kakaowa, wartość odżywcza, zagospodarowanie odpadu

Streszczenie: Urządzenia do ekstrakcji ultradźwiękowej, zwane także sonoreaktorami, są stosowane zarówno w skali laboratoryjnej, jak i przemysłowej. W artykule przedstawiono przegląd podstawowych typów sonoreaktorów, a także omówiono urządzenia wyprodukowane w Łukasiewicz – ITR. Zaprojektowano dwa modułowe ekstraktory – jeden przystosowany do pracy z układem ultradźwiękowym o częstotliwości 20 kHz, a drugi 40 kHz. Ekstraktory składają się z szeregu przezroczystych modułów o różnych długościach umożliwiających obserwację procesu, modułów uchwytu układu ultradźwiękowego, opcjonalnych modułów chłodzących oraz modułów wejścia/wyjścia bocznego łączonych ze sobą za pomocą złącz Tri-Clamp. Zestaw modułów jest zaślepiony płaskim dnem lub, jeśli proces tego wymaga, może być zakończony modułem mieszającym. Korzystając z zaprojektowanego sprzętu wykonano pomiary intensywności kawitacji oraz zaobserwowano zmianę lepkości pulp owocowych poddanych procesowi sonifikacji.

SŁOWA KLUCZOWE: sonoreaktor, ekstrakcja ultradźwiękowa, kawitacja, układ ultradźwiękowy, sonotroda, intensywność kawitacji

Streszczenie: Badania wspomagane komputerowo odgrywają kluczową rolę w analizie białek jęczmienia, znacznie przyspieszając proces wyznaczania biologicznie aktywnych peptydów. Zastosowanie komputerowych baz danych pozwala na przeprowadzenie szczegółowej analizy in silico, dzięki czemu możliwe jest ukierunkowanie badań eksperymentalnych m.in. poprzez zmniejszenie kosztu zakupu drogich, specjalistycznych odczynników chemicznych. Istnieje kilka baz danych do analizy białek i bioaktywnych peptydów. Jedną z nich jest baza BIOPEP-UWM. W niniejszym przeglądzie przestawiono przykłady baz danych stosowanych w badaniu białek żywności, charakterystykę wybranych narzędzi bazy BIOPEP-UWM przydatnych w analizie białek jęczmienia oraz etapy wyznaczania bioaktywnych peptydów z białek jęczmienia za pomocą narzędzi in silico.

SŁOWA KLUCZOWE: bioinformatyka, bioaktywne peptydy, białka jęczmienia, baza danych BIOPEP-UWM

Streszczenie: Anyż to znana i używana od dawnych czasów roślina przyprawowa, której smak ma swoich wielbicieli, ale także przeciwników. Współcześnie przyprawa ta kojarzona jest z charakterystyczną gwiazdką widoczną na niejednym plakacie czy opakowaniu jednostkowym. Jednak nie tylko anyż gwiaździsty jest przyprawą odpowiadającą za charakterystyczny smak i zapach. Biedrzeniec anyż to druga roślina o podobnym zapachu, nadająca anyżowy smak potrawom, napojom czy deserom. Obie rośliny, obok właściwości przyprawowych, mają właściwości fitoterapeutyczne, jednak odmienne w stosowaniu. Biedrzeniec anyż kojarzony jest głównie z pobudzaniem laktacji matek karmiących, a anyż gwiaździsty ma m.in. szerokie zastosowanie przeciwgrzybiczne. Jednak właściwości obu roślin wciąż są analizowane i wykorzystywane coraz powszechniej w naturalnych środkach leczniczych.

SŁOWA KLUCZOWE: anyż, anyż gwiaździsty, biedrzeniec anyż