Przemysł Spożywczy 5/2023

W przemyśle spożywczym, po wielu latach ożywienia inwestycyjnego, począwszy od wybuchu pandemii COVID-19 notuje się ograniczenie nakładów inwestycyjnych w ujęciu realnym. Celem artykułu jest ocena aktywności inwestycyjnej przedsiębiorstw przemysłu spożywczego, zarówno całego sektora, jak i głównych jego działów oraz branż, w latach 2010-2022, a więc także w warunkach gwałtownego wzrostu cen surowców energetycznych i nakładów inwestycyjnych. Z analizy wynika, że stopa inwestowania w przemyśle spożywczym zmalała, pogorszyła się struktura nakładów inwestycyjnych, a w najtrudniejszej sytuacji znalazł się sektor małych i średnich firm spożywczych. Osłabienie aktywności inwestycyjnej w przetwórstwie spożywczym, jakie miało miejsce od 2020 r., było efektem wstrzymywania się producentów z podejmowaniem decyzji inwestycyjnych na skutek niepewności związanych z wyceną kosztów inwestycji, a od 2022 r. również wynikających z wojny w Ukrainie, która diametralnie zmieniła sytuację gospodarczą i geopolityczną. Mimo różnych trudności związanych z zapewnieniem ciągłości łańcuchów dostaw i rosnącymi kosztami produkcji, producenci żywności widzą potrzebę inwestowania w nowoczesne technologie, racjonalne sposoby zużycia energii, prowadzenie zrównoważonej produkcji, które to kierunki sprzyjają poszukiwaniu nowych ścieżek rozwoju.

SŁOWA KLUCZOWE: przemysł spożywczy, nakłady inwestycyjne, stopa inwestowania

W artykule przedstawiono zmiany w zakresie definiowania oraz pomiaru innowacji i innowacyjności zgodnie z aktualną metodologią zawartą w Podręczniku Oslo Manual. Ukazano poziom innowacyjności przemysłu spożywczego w Polsce na tle sektora przetwórstwa przemysłowego ogółem w latach 2019-2021. Scharakteryzowano zarówno wyniki, jak i nakłady działalności innowacyjnej. Przyjęto, że nakłady określają zdolność firm do tworzenia innowacji, a wyniki pozwalają ocenić efekty działalności innowacyjnej. Dodatkowo odniesiono się do zagadnienia współpracy firm w zakresie działalności innowacyjnej, nawiązując do modelu otwartych innowacji. Analiza wykazała, że zaangażowanie przedsiębiorstw przemysłu spożywczego w działalność innowacyjną nie jest zbyt wysokie, co może stanowić istotne zagrożenie dla dalszego rozwoju tego sektora. W tym kontekście podkreślono, że innowacyjność stanowi dla przedsiębiorstw przemysłu spożywczego w Polsce ważny czynnik rozwoju ekonomicznego i determinantę jego międzynarodowej konkurencyjności.

SŁOWA KLUCZOWE: innowacje, innowacyjność, przemysł spożywczy, rozwój, konkurencyjność

Oczekiwania konsumentów wobec jakości żywności nieustannie rosną. Kluczowa jest nie tylko wysoka jakość środka spożywczego w momencie wprowadzenia na rynek, ale także jej stabilność przez cały zadeklarowany przez producenta okres przydatności do spożycia. Obowiązek znakowania środków spożywczych datą minimalnej trwałości lub terminem przydatności do spożycia wynika z art. 24 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. Obecnie realizując cele strategii „Od pola do Stołu” Komisja Europejska pracuje nad zmianą rozporządzenia nr 1169/2011. Środki spożywcze oznaczane datą minimalnej trwałości mogą być bezpiecznie spożywane przez konsumentów po wyznaczonej dacie. Dlatego w ramach walki z marnowaniem żywności podjęto prace legislacyjne, których celem jest m.in. zmiana sformułowania poprzedzającego datę minimalnej trwałości, tak by była bardziej zrozumiała dla konsumentów.

SŁOWA KLUCZOWE: bezpieczeństwo żywności, trwałość żywności, termin przydatności do spożycia, data minimalnej trwałości

Rosnące zainteresowanie żywnością funkcjonalną wśród konsumentów, w połączeniu z ich zwiększoną świadomością żywieniową, napędza potrzebę innowacyjnych strategii rozwoju produktów w przemyśle spożywczym. Olejki eteryczne, posiadające właściwości prozdrowotne, przeciwdrobnoustrojowe i przeciwutleniające, stanowią obiecującą drogę dla przemysłu żywności funkcjonalnej. Jednak ich duża lotność, podatność na utlenianie oraz silny smak i aromat utrudniają ich wykorzystanie na dużą skalę. Mikrokapsułkowanie, zwłaszcza suszenie rozpyłowe, jest dobrze ugruntowaną techniką obejścia tych problemów. Niemniej jednak wysokie ryzyko odparowania olejku eterycznego podczas procesu prowadzonego w podwyższonych temperaturach wymaga alternatywnych metod kapsułkowania. Obiecującym rozwiązaniem jest zastosowanie złożonej koacerwacji białek roślinnych i polisacharydów, która nie tylko umożliwia enkapsulację w temperaturze pokojowej, ale także gwarantuje skuteczną retencję olejków eterycznych i ochronę przed degradacją środowiska podczas przechowywania. Niniejszy przegląd wprowadza definicję żywności funkcjonalnej i dotyczy możliwości wykorzystania kompleksów białkowo-polisacharydowych do enkapsulacji olejków eterycznych i podkreśla potencjał kompleksowej koacerwacji jako nowej strategii rozwoju sektora tej żywności.

SŁOWA KLUCZOWE: białka roślinne, polisacharydy, olejki eteryczne, kompleksowa koacerwacja, żywność funkcjonalna

Przekąski stanowią obecnie nieodłączny element diety coraz szerszej populacji ludzi, a towarzyszą człowiekowi od dawna, zaspokajając potrzebę zjedzenia między posiłkami czegoś sycącego i gotowego do spożycia. Chociaż tradycyjne przekąski, takie jak czipsy ziemniaczane, są nadal wszechobecne i popularne na całym świecie, to coraz częściej szuka się zdrowszych alternatyw. Dodatkowo procesy technologiczne pozwalające na produkcję przekąsek również ulegają zmianom stając się bardziej ekologiczne oraz coraz częściej pozwalają na maksymalne zachowanie składników odżywczych. Artykuł przedstawia technologiczne trendy w rozwoju przekąsek.

SŁOWA KLUCZOWE: czipsy, przekąski mięsne, przekąski owocowe, przekąski warzywne

Gwałtowny rozwój badań nad probiotykami w ostatnich latach wynika z rosnącej wiedzy na temat znaczenia mikrobioty jelitowej człowieka oraz konsekwencji zachwiania równowagi mikroorganizmów jelitowych – tzw. dysbiozy jelitowej. Badania te doprowadziły do poznania wielu mechanizmów działania probiotyków zaangażowanych w modulację mikrobioty oraz systemowej odpowiedzi metabolicznej gospodarza, w kształtowanie układu odpornościowego, wzmacnianie bariery jelitowej, regulację układu nerwowego czy też posiadających aktywność przeciwnowotworową. Zarówno probiotyki tradycyjne, jak i nowej generacji, obejmujące szczepy komensalne izolowane z przewodów pokarmowych i identyfikowane na podstawie porównawczych analiz mikrobiomu, ukierunkowane są na przywracanie równowagi ekosystemu jelitowego. Selekcjonowanie nowych, często bardzo wrażliwych na tlen mikroorganizmów probiotycznych oraz rozwój probiotyków terapeutycznych przyczynia się do optymalizacji produkcji probiotyków.

SŁOWA KLUCZOWE: probiotyki tradycyjne, probiotyki nowej generacji, zdrowie, mechanizm działania probiotyków

Celem badań było zaprojektowanie przekąsek na bazie białka roślinnego oraz ocena ich jakości sensorycznej. Zespół ekspertów, na podstawie przeprowadzonych badań organoleptycznych, wybrał teksturowane białko grochu jako bazę do nowo zaprojektowanych przekąsek. Głównym kryterium wyboru białka roślinnego było zapewnienie odpowiedniej tekstury produktów. W dalszej części badań stwierdzono, że przekąski różniły się istotnie pod względem barwy, intensywności smaku słonego oraz nuty pikantnej. Zastosowanie skali hedonicznej „w sam raz” pozwoliło określić optymalną intensywność wybranych wyróżników jakościowych przekąsek. Uzyskane profile sensoryczne mogą być przydatne dla producentów przy kreowaniu tego typu produktów tak, aby zapewnić ich wysoką jakość organoleptyczną i akceptację konsumencką.

SŁOWA KLUCZOWE: przekąski, białko roślinne, projektowanie, jakość sensoryczna, pożądalność konsumencka