Spis treści 9/2019; tom 73

GOSPODARKA

  • 4 Polska wzmacnia swoją pozycję jako eksporter produktów rolno-spożywczych – Małgorzata Bułkowska (DOI 10.15199/65.2019.9.1)
    • W artykule przedstawiono wyniki polskiego handlu zagranicznego produktami rolno-spożywczymi, zwracając szczególną uwagę na zmiany w strukturze geograficznej i towarowej w 2018 roku. Od akcesji Polski do Unii Europejskiej rośnie nadwyżka eksportu towarów rolno-spożywczych nad importem. W 2018 roku dodatnie saldo osiągnęło rekordowy poziom 9,6 mld euro, o 12% wyższy niż w 2017 r. i 12-krotnie wyższy niż w 2004 r. Pomimo rosnącej konkurencji Polska zwiększała sprzedaż produktów rolno-spożywczych zarówno na rynek unijny, jak i do krajów trzecich (z wyjątkiem krajów rozwijających się), jednak dynamika wzrostu eksportu w 2018 roku była niższa niż rok wcześniej: 5,5% wobec 14,3%.  W 2018 roku, w porównaniu z 2004, eksport polskiej żywności wzrósł blisko sześciokrotnie, osiągając wartość 29,3 mld euro. W 2018 roku eksportowano głównie papierosy, mięso drobiowe i wołowe, wyroby piekarnicze i cukiernicze, czekoladę i przetwory zawierające kakao.  Z kolei najważniejszymi towarami sprowadzanymi do Polski były: mięso wieprzowe, ryby świeże, makuchy sojowe, karma dla zwierząt, filety rybne, tytoń nieprzetworzony, kawa, żywe świnie oraz owoce cytrusowe. Głównym odbiorcą,  jak również rynkiem zaopatrzenia polskiej żywności pozostawały kraje Unii  Europejskiej.
      SŁOWA KLUCZOWE: handel zagraniczny, produkty rolno-spożywcze, struktura geograficzna i towarowa
      PDF artykułu odpłatnie dostępny na stronie: http://sigma-not.pl/zeszyt-5984-przemysl-spozywczy-2019-9.html
  • 10 Wpływ umowy DCFTA na handel rolno-spożywczy Polski z Ukrainą – Łukasz Ambroziak (DOI 10.15199/65.2019.9.2)
    • Celem artykułu jest ocena wpływu Umowy o pogłębionej i całościowej strefie wolnego handlu między Unią Europejską a Ukrainą (DCFTA) na handel produktami rolno-spożywczymi Polski  z Ukrainą. Ukraina jest zarówno ważnym rynkiem zbytu polskich produktów rolno-spożywczych, jak i ich dostawcą do Polski.  Z jednej strony wejście w życie umowy DCFTA stwarza polskim producentom większe możliwości wzrostu sprzedaży żywności na rynku ukraińskim – wskazuje na to wyraźny wzrost eksportu produktów, które uzyskały preferencyjny dostęp do rynku ukraińskiego (m.in. czekolady nadziewanej, czekoladek, delikatnych wyrobów piekarniczych, serów dojrzewających).  Z drugiej zaś strony preferencyjny dostęp do rynku unijnego stymuluje ukraińskie firmy do rozwoju niektórych rodzajów produkcji rolnej. Przykładem jest produkcja drobiu, który dzięki przewagom cenowym może skutecznie konkurować na rynku unijnym z polskim drobiem.
      SŁOWA KLUCZOWE: Umowa o pogłębionej i całościowej strefie wolnego handlu między UE i Ukrainą (DCFTA), handel zagraniczny, produkty rolno-spożywcze, Polska, Ukraina
      PDF artykułu odpłatnie dostępny na stronie: http://sigma-not.pl/zeszyt-5984-przemysl-spozywczy-2019-9.html

PRAWO

  • 18 Kontrola stosowania substancji dodatkowych do żywności w UE – dane z systemu RASFF – Joanna Gajda-Wyrębek, Jolanta Jarecka, Marta Dmitruk (DOI 10.15199/65.2019.9.3)
    • System wczesnego ostrzegania RASFF został ustanowiony w Unii Europejskiej w celu powiadamiania o bezpośred- nim lub pośrednim niebezpieczeństwie dla zdrowia konsumenta. Dzięki niemu kraje członkowskie Unii Europejskiej mają możliwość szybkiej wymiany informacji o zagrożeniach pojawiających się w żywności, a także o działaniach podejmowanych w celu zwalczania takich zagrożeń. Do systemu RASFF zgłaszane są m.in. środki spożywcze niespełniające wymagań przepisów w zakresie  substancji dodatkowych do żywności. W niniejszym artykule przedstawiono analizę powiadomień  w systemie RASFF z tego obszaru, odnotowanych w latach 2012-2018.
      SŁOWA KLUCZOWE: substancje dodatkowe, system RASFF
      PDF artykułu odpłatnie dostępny na stronie: http://sigma-not.pl/zeszyt-5984-przemysl-spozywczy-2019-9.html

TECHNIKA-TECHNOLOGIA

  • 24 Charakterystyka oraz możliwości wykorzystania mięsa dwóch rodzimych ras bydła – białogrzbietej i polskiej czerwonej – Małgorzata Pasternak, Maria Walczycka (DOI 10.15199/65.2019.9.4)
    • Mięso bydła ras rodzimych charakteryzuje się bardzo dobrą jakością, na którą składa się odpowiednia struktura włókien mięśniowych i specyficzny układ tłuszczu międzymięśniowego. Bydło, które najczęściej jest wypasane na użytkach  zielonych, zjada zioła, te  z kolei mogą przyczynić się do otrzymania mięsa lepszej jakości, charakteryzującego się ciekawą kompozycją smakową  i zapachową. Pomimo preferencji rynku, na którym poszukuje się tusz wysokomięsnych, warto zachować bydło rodzime, ponieważ jest ono świadectwem tradycji, a jego doskonałe przystosowanie do trudnych warunków środowiskowych sprawia, że idealnie nadaje się do trudnych warunków gospodarskich. Niestety, stałe dążenie do podniesienia wydajności powoduje spadek zainteresowania hodowlą takiego bydła. Dlatego też  w Polsce większość ras rodzimych od wielu lat objęta jest  ochroną. SŁOWA KLUCZOWE: rasy rodzime, bioróżnorodność, jakość mięsa
      PDF artykułu odpłatnie dostępny na stronie: http://sigma-not.pl/zeszyt-5984-przemysl-spozywczy-2019-9.html
  • 34 Zarządzanie wodą w przemyśle rolno-spożywczym – Magdalena Wróbel-Jędrzejewska, Ewelina Włodarczyk, Urszula Stęplewska, Elżbieta Polak (DOI 10.15199/65.2019.9.5)
    • W artykule omówiono zagadnienia racjonalnego wykorzystania wody w rolnictwie i w przemyśle spożywczym na przykładzie wyznaczania wskaźnika śladu wodnego produktów mlecznych. Przedstawiono przyczyny i konsekwencje niedoboru wody pitnej. Scharakteryzowano wskaźniki oceny zużycia wody. Przedstawiono założenia dotyczące wyznaczania śladu wodnego produktów mlecznych, a także uwzględniono ekonomiczną wydajność wody w produktach mlecznych takich jak: mleko, śmietana, serwatka, ser, maślanka i jogurt. Przeprowadzono analizę poszczególnych rodzajów śladu wodnego (niebieski, zielony, szary) w zależności od sposobu produkcji. Stwierdzono, że niezależnie od zastosowanego systemu wytwarzania produktów mlecznych największy wpływ wywiera zielony ślad wodny. SŁOWA KLUCZOWE: ślad wodny, niedobór wody, przemysł mleczarski
      PDF artykułu odpłatnie dostępny na stronie: http://sigma-not.pl/zeszyt-5984-przemysl-spozywczy-2019-9.html

ŻYWNOŚĆ – ŻYWIENIE

  • 42 Zagrożenia mikrobiologiczne w żywności – Katarzyna Leja, Kamila Szudera-Kończal, Katarzyna Czaczyk (DOI 10.15199/65.2019.9.6)
    • Produkty spożywcze stanowią nośnik dla bakterii oraz wirusów. W ostatnich latach, pomimo wzrastającej świadomości higienicznej ludzi, obserwujemy wzrost liczby zatruć pokarmowych. Przyczyną tego jest z jednej strony wzrost spożycia produktów gotowych, tzw. wygodnych, z drugiej zaś pojawianie się nowych patogenów w wyniku migracji ludności, a także wymiany towarów pomiędzy państwami całego świata. W pracy podjęto próbę scharakteryzowania zanieczyszczeń mikrobiologicznych z podziałem na produkty pochodzenia roślinnego oraz zwierzęcego. Przedstawiono również główne choroby przenoszone przez żywność, a także metody poprawy mikrobiologicznej jakości gotowych produktów spożywczych. SŁOWA KLUCZOWE: patogeny żywności, zanieczyszczenie mikrobiologiczne, choroby przenoszone przez żywność
      PDF artykułu odpłatnie dostępny na stronie: http://sigma-not.pl/zeszyt-5984-przemysl-spozywczy-2019-9.html
      LITERATURA:

      1. Borowiec A., A. Aranowska. 2018. „Style żywieniowe Polaków i ich społeczno-demograficzne uwarunkowania”. Pomeranian Journal of Life Sciences 64 (2) : 93-98.
      2. Dybowski G. 2019. „Analizy rynkowe. Rynek drobiu – stan i perspektywy”. Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy. Warszawa: Dział Wydawnictw IERiGŻ-PIB.
      3. European Food Safety Authority. 2017. „Dietary reference values for nutrients: Summary report. EFSA supporting publication”. EFSA.
      4. Food and Agriculture Organization of the United Nations. 2015. „Consumption of fisheries and aquaculture products”. Rome: FAO https://ec.europa.eu/fisherie-6-consumption_en.
      5. Global Burden of Disease Cancer Collaboration. 2016. „Global, regional, and national cancer incidence, mortality, years of life lost, years lived with disability, and disability-adjusted life years for 32 cancer groups, 1990 to 2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease study”. JAMA Oncology 3 (4) : 524-548.
      6. Global Health Observatory data repository. WHO. http://apps.who.int/gho/data/node.main.A1022?lang=en, (dostęp 15.07.2019 r).
      7. Główny Urząd Statystyczny. 2018. „Mały rocznik statystyczny Polski 2018”. Warszawa: GUS.
      8. Guelinckx I., C. Ferreira-Pêgo, L.A. Moreno, S.A. Kavouras, J. Gandy, H. Martinez, S. Bardosono, M. Abdollahi, E. Nasseri, A. Jarosz, G. Ma, E. Carmuega, N. Babio, J. Salas-Salvadó. 2015. „Intake of water and different beverages in adults across 13 countries”. European Journal of Nutrition 54 (Suppl 2) : 45-55.
      9. Hayden C., J.O. Bowler, S. Chambers, R. Freeman, G. Humphris, D. Richards, J.E. Cecil. 2013. „Obesity and dental caries in children: a systematic review and meta-analysis”. Community Dentistry and Oral Epidemiology 41 (4) : 289-308.
      10. Hong V.W., L. Van Horn, M.C. Cornelius MC, J.T. Wilkins, H. Ning, M.R. Carnethon, P. Greenland, R.J. Mentz, K.L. Tucker, L. Zhao, A.F. Norwood, D.M. Lloyd-Jones, N.B. Allen. 2019. „Associations of dietary cholesterol or egg consumption with incident cardiovascular disease and mortality”. JAMA 321 (11) : 1081-1095.
      11. International Agency for Research on Cancer. 2015. „Monographs evaluate consumption of red meat and processed meat”. Lyon, IARC/WHO https://www.iarc.fr/en/media-centre/pr/2015/pdfs/pr240_E.pdf.
      12. International Agency for Research on Cancer. 2019. „Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risk to Humans”. http://monographs.iarc.fr/ENG/Classification/latest_classif.php – dostęp 15.07.2019
      13. Jarosz M., E. Rychlik, W. Sekuła. 2016. „Dietary changes, tabacco smoking and life expectancy in Poland in the years 1950-2012”. Żywienie Człowieka i Metabolizm 3 : 152-170.
      14. Jarosz M. 2016. „Piramida zdrowego żywienia i aktywności fizycznej”. Żywienie Człowieka i Metabolizm XLIII (2): 77-84.
      15. Jarosz M. 2017. „Normy żywieniowe dla populacji Polski”. Warszawa: Instytut Żywności i Żywienia.
      16. Kłos L. 2016. „Spożycie wody butelkowanej w Polsce i jej wpływ na środowisko przyrodnicze”. Barometr Regionalny 14 (1) : 111-117.
      17. Kłosiewicz-Latoszek L. 2018. „Spożycie alkoholu a ryzyko przewlekłych chorób niezakaźnych”. Żywienie Człowieka i Metabolizm XLV (3) : 198-207.
      18. Mayhew A.J., R.J. de Souza, D. Meyre, S.S. Anand, A. Mente. 2016. „A systematic review and meta-analysis of nut consumption and incident risk of CVD and all-cause mortality”. British Journal of Nutrition 115 (2) : 212-225.
      19. Okręglicka K., K. Wiśniewska, A. Jarosz. 2017. „Konsekwencje nadmiernego spożycia płynów – przewodnienie”. Polish Journal of Sports Medicine/Medycyna Sportowa 33 (3).: 167-176.
      20. Richard C., L. Cristall, E. Fleming, E.D. Lewis, M. Ricupero, R.L. Jacobs, C.J. Field. 2017. „Impact of Egg Consumption on Cardiovascular Risk Factors in Individuals with Type 2 Diabetes and at Risk for Developing Diabetes: A Systematic Review of Randomized Nutritional Intervention Studies”. Canadian Journal of Diabetes 41 (4) : 453-463.
      21. Roercke M., J. Rhem. 2016. „Alcohol consumption, drinking patterns and ischemic heart disease: a narrative review of meta-analyses and a systematic review and meta-analysis of the impact of heavy drinking occasions on risk for moderate drinkers.” BMC Medicine 12 (182): 1-11.
      22. Rosiak E. 2019. „Analizy rynkowe. Rynek rzepaku – stan i perspektywy”. Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy. Warszawa: Dział Wydawnictw IERiGŻ-PIB.
      23. Sekuła W., M. Ołtarzewski, W. Ciskowska, T. Boruc. 2010. „Spożycie soli w Polsce – sytuacja aktualna i zmiany w ostatnich latach”. Żywienie Człowieka i Metabolizm 37 (5-6) : 331-354.
      24. Szajner P. 2018. „Analizy rynkowe. Rynek mięsa – stan i perspektywy”. Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy. Warszawa: Dział Wydawnictw IERiGŻ-PIB.
      25. Szajner P. 2018. „Analizy rynkowe. Rynek ryb – stan i perspektywy”. Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy. Warszawa: Dział Wydawnictw IERiGŻ-PIB.
      26. Szajner P. 2018. „Analizy rynkowe. Rynek wyrobów alkoholowych – stan i perspektywy”. Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy. Warszawa: Dział Wydawnictw IERiGŻ-PIB.
      27. Szajner P. 2019. „Analizy rynkowe. Rynek mleka – stan i perspektywy”. Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy. Warszawa: Dział Wydawnictw IERiGŻ-PIB.
      28. Szajner P. 2019. „Analizy rynkowe. Rynek cukru – stan i perspektywy”. Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy. Warszawa: Dział Wydawnictw IERiGŻ-PIB.
      29. Wang X., Y. Ouyang, J. Liu, M. Zhu, G. Zhao, W. Bao, F.B. Hu. 2014. „Fruit and vegetable consumption and mortality from all causes, cardiovascular disease, and cancer: systematic review and dose-response meta-analysis of prospective cohort studies”. BMJ 29 (349) : 4490.
      30. Wojtyniak B., P. Goryński. 2018. „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania – synteza”. Warszawa: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny.
      31. World Cancer Research Fund International. „World Cancer Research Fund International”. WCRFI https://www.wcrf.org/sites/default/files/Recommendations.pdf
      32. World Health Organization. 2012. „Guideline: Sodium intake for adults and children”. Geneva: WHO
      33. Xi B., Y. Huang, K.H. Reilly, S. Li, R. Zheng, M.T. Barrio-Lopez, M.A. Martinez-Gonzalez, D. Zhou. 2015. „Sugar-sweetened beverages and risk of hypertension and CVD: a dose-response meta-analysis”. British Journal of Nutrition 113 (5) : 709-717.
      34. Zhou Y., J. Zheng, S. Li, T. Zhou, P. Zhang, H.B. Li. 2016. „Alcoholic Beverage Consumption and Chronic Diseases”. International Journal of Environmental Research and Public Health 13 (6) : 522.
  • 49 Dieta Polaków a zalecenia żywieniowe – część 2 – Klaudia Wiśniewska, Diana Wolańska-Buzalska (DOI 10.15199/65.2019.9.7)
    • Podstawowe zalecenia żywieniowe dla populacji polskiej opracowane zostały przez ekspertów Instytutu Żywności  i Żywienia i zdefiniowane w prostych 10 zasadach związanych z Piramidą Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej. Dostępne dane wskazują, że w większości przypadków znajomość zaleceń żywieniowych nie przekłada się na stosowanie się do nich w praktyce. W oparciu o najnowsze dane dotyczące spożycia żywności i nawyków żywieniowych Polaków podjęto próbę oceny realizacji zaleceń żywieniowych, analizując każdą z zasad zdrowego żywienia. Według zebranych i przeanalizowanych danych najczęściej popełniane błędy żywieniowe to: nieregularne spożywanie posiłków, zbyt niskie spożycie warzyw i owoców, kasz, ryb, mleka i jego przetworów oraz zbyt wysoka konsumpcja mięsa, soli, cukru i słodyczy, napojów słodzonych, alkoholu. Wskazuje to na konieczność stałego monitorowania realizacji przez Polaków zaleceń żywieniowych  w praktyce oraz prowadzenia efektywnej edukacji żywieniowej.
      SŁOWA KLUCZOWE: dieta, zalecenia żywieniowe, piramida żywienia, zachowania żywieniowe
      PDF artykułu odpłatnie dostępny na stronie: http://sigma-not.pl/zeszyt-5984-przemysl-spozywczy-2019-9.html

LOGISTYKA-OPAKOWANIA

  • 54 Etykieta logistyczna GS1 nie zawsze doskonała – Piotr Frąckowiak (DOI 10.15199/65.2019.9.8)
    • Stosowanie standardów GS1, w tym szczególnie etykiet logistycznych, w wymianie towarowej pomiędzy partnerami handlowymi staje się kwestią niepodlegającą dyskusji. Dlatego szczególnego znaczenia nabiera dbałość o jakość etykiet paletowych, zarówno w aspekcie zawartości danych, jak i technicznym. Niestety, obserwuje się zbyt częste odstępstwa od powszechnie uznanych standardów. Wiele błędów wynika z niefrasobliwości i nieuwagi pracowników, natomiast inne biorą się wprost z nieznajomości standardów i rozwiązań GS1. Wydawałoby się, że standardy te są doskonale znane i należycie opisane, jednak praktyka pokazuje, że w zbyt wielu przypadkach tak nie jest. Dlatego wskazanie błędów ma służyć uzupełnieniu wiedzy, a także zachęcać do praktycznego zweryfikowania stosowanych w przedsiębiorstwach rozwiązań technicznych i prowadzonych procesów. Tylko poprawna technicznie i zgodna w każdym punkcie ze standardami GS1 etykieta logistyczna może stanowić element usprawniający przepływy fizyczne i informacyjne.
      SŁOWA KLUCZOWE: standardy GS1, etykieta logistyczna GS1, GS1-128, systemy automatycznego gromadzenia danych
      PDF artykułu odpłatnie dostępny na stronie: http://sigma-not.pl/zeszyt-5984-przemysl-spozywczy-2019-9.html
  • 60 Wymagania prawne dotyczące opakowań z tworzyw sztucznych do żywności – Marzena Pawlicka, Andrzej Starski (DOI 10.15199/65.2019.9.9)
    • W artykule omówiono wymagania prawne dla opakowań z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Przedstawiono kryteria dotyczące zapewniania bezpieczeństwa opakowań z tworzyw sztucznych, włącznie z wymaganiami dotyczącymi składu oraz ograniczeń dla stosowanych substancji, w tym w zakresie limitów migracji specyficznej i globalnej. Przedstawiono również zmiany do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 10/2011 w sprawie materiałów i wyrobów z tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością.
      SŁOWA KLUCZOWE: opakowania żywności, tworzywa sztuczne, migracja globalna, migracja specyficzna
      PDF artykułu odpłatnie dostępny na stronie: http://sigma-not.pl/zeszyt-5984-przemysl-spozywczy-2019-9.html

WYDARZENIA

  • 30 Kupuj świadomie!
  • 38 Recykling opakowań kartonowych