Spis treści 8/2009

okładka Przemysł Spożywczy 8/2009

GOSPODARKA

  • 17 Rynek i produkcja żywności a światowy kryzys gospodarczy – Roman Urban
    • Lata 2003-2008 były okresem szybkiego rozwoju sektora żywnościowego. Pod wpływem korzystnego cyklu koniunkturalnego i integracji z UE poprawiła się sytuacja dochodowa konsumentów i rolników, przetwórców i innych podmiotów działających w otoczeniu rolnictwa i przetwórstwa. Sytuacja jednak zmieniła się w połowie 2008 r. Pod wpływem zjawisk globalnych polska gospodarka żywnościowa utraciła wysoką dynamikę rozwoju, ale dotychczas skutecznie broni się przed recesją i kryzysem gospodarczym. Zagrożenia te są mniejsze niż w innych działach polskiej gospodarki.
      SŁOWA KLUCZOWE: produkcja żywności, rynek żywności, światowy kryzys gospodarczy
  • 22 Międzynarodowe rynki rolne – co dalej? – Janusz Rowiński
    • Międzynarodowe rynki rolne są bliskie osiągnięcia stanu nowej równowagi. Najbliższe lata mogą być okresem poważnych zmian w międzynarodowym handlu rolnym. Należy się spodziewać znacznego zwiększenia znaczenia krajów rozwijających się jako producentów, eksporterów i impor-terów żywności. Szczególnie silny wpływ może wywrzeć rosnący import Chin i Indii.
      SŁOWA KLUCZOWE: rynki rolne, handel rolny, produkcja żywności, popyt na żywność
  • 28 Centra usług wspólnych – optymalizacja działalności firmy – Joanna Plizga, Michał Turczyk
    • Centra usług wspólnych, związane z np. finansami, HR (Human Resources – zasoby ludzkie) czy logistyką, przyczyniają się do zmniejszenia kosztów przedsiębiorstwa, wpływają także na poprawienie jakości usług. Dlatego przedsiębiorstwo może je zastosować w celu poprawienia efektywności prowadzonej działalności w okresie spowolnienia gospodarczego. Firma ma także szansę na dofinansowanie tworzenia lub rozbudowy centrów z funduszy unijnych. Tegoroczna alokacja środków na tego typu przedsięwzięcia przekracza 1 mld zł, a wnioski można składać w trybie ciągłym do jej wyczerpania.
      SŁOWA KLUCZOWE: centra usług wspólnych, fundusze UE, konkurencyjność przedsiębiorstw, optymalizacja działalności
  • 32 Klastry – sposób na zdynamizowanie rozwoju regionów problemowych – Katarzyna Duczkowska-Małysz
    • Klastry są porozumieniami firm kooperujących, ale i konkurujących ze sobą, połączonych wspólnym celem i przyczyniających się do zrealizowania zadań, dla których klaster utworzono. Nie ma wątpliwości, że klastry przyczyniają się do dynamizacji rozwoju regionów, zwłaszcza z dysparytetami, w tym – obszarów wiejskich. Doświadczenia krajów, w których klastry zaczęły powstawać w latach siedemdziesiątych pokazują, że są to struktury wysoko innowacyjne, oparte na nowoczesnych technologiach i bazujące na nowoczesnych systemach zarządzania. Koncentracja celowo kooperujących przedsiębiorstw i instytucji oraz uniwersytetów jest wynikiem globalizacji i internacjonalizacji rynków, co wymusza osiąganie przewag konkurencyjnych na rynkach międzynarodowych.
      SŁOWA KLUCZOWE: klastry, pionowa, pozioma i skośna kooperacja między przedsiębiorstwami, typy klastrów, korzyści ze struktury klastrowej

PRAWO

  • 36 Zmiany dyrektyw w sprawie substancji dodatkowych – Joanna Gajda-Wyrębek
    • W Unii Europejskiej toczą się prace nad projektem rozporządzenia poprawiającego dyrektywę 92/2/WE w sprawie substancji dodatkowych innych niż barwniki i substancje słodzące. Projekt przewiduje dopuszczenie do stosowania innych substancji dodatkowych oraz rozszerzenie listy zastosowań już dopuszczonych substancji dodatkowych. Opracowano również projekt rozporządzenia poprawiającego dyrektywę 94/36/WE w sprawie barwników stosowanych do żywności. Wprowadzono m.in. zmiany co do stosowania likopenu w żywności. Opracowano również projekt rozporządzenia poprawiającego dyrektywę 94/35/WE w sprawie substancji słodzących. Zawiera ono m.in. warunki stosowania neotamu. Komisja Europejska opracowała także projekt rozporządzenia ustanawiającego program oceny bezpieczeństwa dopuszczonych substancji dodatkowych.
      SŁOWA KLUCZOWE: substancje dodatkowe do żywności, barwniki, substancje słodzące, bezpieczeństwo substancji dodatkowych do żywności

TECHNIKA – TECHNOLOGIA

  • 40 Wartość odżywcza żywności – sposoby jej ustalania – Romualda Dolińska, Monika Żmudzka, Katarzyna Wawer, Anna Bugajewska
    • W artykule omówiono metody ustalania wartości odżywczej środków spożywczych oraz sposoby zapisania jej na etykiecie produktu zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 25 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych wartością odżywczą (DzU 2007 r., nr 137, poz. 967). Przedstawiono sposoby wyznaczania zawartości składników odżywczych w zależności od rodzaju środka spożywczego wraz z uwzględnieniem czynników, na jakie należy zwrócić uwagę przy zastosowaniu danej metody. Wskazano na zmiany zapisów w dyrektywie Rady z 24 września 1990 r. w sprawie oznaczania wartości odżywczej środków spożywczych (90/496/EWG), które muszą zostać implementowane do polskiego rozporządzenia.
      SŁOWA KLUCZOWE: wartość odżywcza, żywność, znakowanie żywności
  • 44 Jak mierzyć zapach? – Marek Druri
    • Zapachy odgrywają w naszym życiu większą rolę niż nam się wydaje. One mogą sterować naszym samopoczuciem, postępowaniem i emocjami. Skala hedoniczna i odpowiednie deskryptory pozwalają opisać zapach. Informacji o jego składzie jakościowym i ilościowym dostarcza chromatografia gazowa. Intensywność zapachu mierzy się metodami olfaktometrycznymi wg normy CEN 13725. Możliwość ilościowego pomiaru natężenia zapachu pozwala na wdrożenie norm ograniczających emisję smrodliwych substancji, zatruwających otoczenie.
      SŁOWA KLUCZOWE: zapach, pomiar zapachu, intensywność zapachu, metody olfaktometryczne
  • 52 Przyprawy sypkie – właściwości i innowacyjne rozwiązania – Barbara Kowrygo, Izabela Rowińska
    • W artykule omówiono główne tendencje rozwojowe na polskim rynku przypraw sypkich. Posłużono się wtórnymi źródłami informacji, w tym ze stron internetowych liderów tego rynku. Szczególną uwagę skupiono na roli przypraw w żywieniu człowieka, podziale rynkowym produktów, głównych graczach, produkcji i sprzedaży oraz działalności innowacyjnej firm. Stwierdzono, że w produkcji przypraw liczy się obecnie nie tylko jakość, ale również kreatywność.
      SŁOWA KLUCZOWE: przyprawy, rynek, liderzy, sezonowość sprzedaży, spożycie
  • 58 Wołowina kulinarna – czynniki przyżyciowe a jakość – Marek Cierach, Maciej Borzyszkowski, Jacek Niedźwiedź
    • W artykule omówiono wpływ czynników przyżyciowych na kształtowanie cech jakościowych wołowiny kulinarnej. Uzyskanie mięsa wołowego wysokiej jakości jest możliwe tylko pod warunkiem przestrzegania wszystkich wymaganych sposobów postępowania, a zwłaszcza właściwego obchodzenia się ze zwierzętami przed ubojem. Wywierają one ogromny wpływ na uzyskanie wołowiny akceptowanej przez konsumentów, czyli kruchej, soczystej, o jasnej barwie i wysokiej wartości żywieniowej. Wystąpienie chociażby jednego niepożądanego czynnika może prowadzić do otrzymania mięsa o niewłaściwych cechach jakościowych.
      SŁOWA KLUCZOWE: wołowina kulinarna, jakość, dobrostan zwierząt, żywienie, bydło
  • 70 Centralne stacje CIP – kontrola zbiorników i czujników pomiarowych – Joanna Piepiórka, Iwona Wojtasik
    • W artykule zaprezentowano nie omawiane dotychczas zagadnienia dotyczące higieny zbiorników magazynowych wchodzących w skład centralnych stacji mycia CIP. Zwrócono uwagę na konieczność okresowej wymiany środków myjących. Podano przykładowe programy mycia naczyń instalacji oraz kalibracji czujników pomiarowych odpowiedzialnych za poprawność zabiegów mycia.
      SŁOWA KLUCZOWE: przemysł spożywczy, higiena, mycie, stacje CIP

LOGISTYKA – OPAKOWANIA

  • 74 Robotyka w pakowaniu żywności – Jan Barczyk
    • W artykule przedstawiono wybrane problemy robotyzacji procesu pakowania wyrobów oraz dokonano przeglądu typowych zastosowań robotów przemysłowych do pakowania artykułów spożywczych. Większość obecnie oferowanych robotów przemysłowych może być wykorzystanych w procesach pakowania. Jednak wiele procesów pakowania stawia specyficzne wymagania, np. dużej szybkości działania, możliwości synchronizacji z przenośnikami taśmowymi, zachowania właściwej czystości, odpowiedniej dokładności pozycjonowania oraz żądanego udźwigu i zasięgu, czasem odporności na niską temperaturę (praca w chłodni).
      SŁOWA KLUCZOWE: robotyzacja, chwytanie produktów, pakowanie żywności packing
  • 85 Wartość rynku opakowań z tworzyw – sztucznych w Polsce – Bohdan Czerniawski
    • Artykuł zawiera wyniki analiz krajowego rynku opakowań z tworzyw sztucznych w ujęciu wartościowym. Prezentowane wyniki ujęto w odniesieniu do czterech analizowanych segmentów rynku: materiałów i opakowań giętkich (w tym folii PE, PP i folii wielowarstwowych), opakowań termoformowanych z folii sztywnych, opakowań formowanych z rozdmuchem oraz opakowań formowanych metodą wtrysku, ze szczególnym uwzględnieniem opakowań produktów spożywczych. W analizie rynku wykorzystano zarówno podejście systemowe, jak i wywiady prowadzone z ekspertami. Wskazano także na przewidywane kierunki rozwoju analizowanej dziedziny.
      SŁOWA KLUCZOWE: opakowania, tworzywa sztuczne, analiza rynku, zużycie, wartość
  • 90 Opakowania na półkę – nowe opakowania – stare problemy – Anna Kosmacz-Chodorowska
    • W artykule omówiono podstawowe wytyczne dla opakowań gotowych na półkę (SRP) dotyczące wspólnego podejścia, które wypracowano w ramach Efektywnej Obsługi Konsumenta (ECR Europe). W Polsce stosują je również przedstawiciele producentów towarów konsumenckich, w tym artykułów spożywczych, oraz dostawcy opakowań we współpracy z detalistami. Przedstawiono rodzaje SRP i wymagania funkcjonalne, jakim powinno odpowiadać opakowanie uznane za SRP.
      SŁOWA KLUCZOWE: opakowanie gotowe na półkę (SRP)