Spis treści 7/2015; tom 69

Przemysł Spożywczy 7/2015

Artykuły w wersji elektronicznej są dostępne na stronie: http://sigma-not.pl/czasopisma-65-przemysl-spozywczy-i-gastronomia-przemysl-spozywczy.html

GOSPODARKA

  • 2 Wpływ rosyjskiego embarga na polski handel rolno-spożywczy – Łukasz Ambroziak
    • Celem artykułu jest ocena wpływu wprowadzenia przez Rosję zakazu wwozu żywności (m.in. z państw Unii Europejskiej) na polski handel produktami rolno-spożywczymi w 2014 r. Miniony rok był trudny dla polskich producentów żywności, zwłaszcza w dwóch sektorach, tj. mięsa wieprzowego oraz owoców (głównie jabłek) i warzyw. Zamknięcie rynków wielu krajów na polską wieprzowinę, a przede wszystkim rosyjskie embargo, wymusiło na producentach podjęcie działań w kierunku dywersyfikacji rynków zbytu. Wyniki handlu zagranicznego wskazują, że podjęte działania przyniosły pozytywne rezultaty. Eksport rolno-spożywczy Polski w 2014 r. wzrósł o 4,5% w porównaniu z rokiem poprzednim. W celu zminimalizowania negatywnych skutków potencjalnego szoku popytowego na rynkach żywnościowych w przyszłości, potrzebna jest dalsza dywersyfikacja rynków zbytu. SŁOWA KLUCZOWE: handel zagraniczny, produkty rolno-spożywcze, Polska, Rosja, zakaz wwozu
  • 8 Ekspansja zagraniczna. Gdzie szukać pomocy i wsparcia eksportu?

TECHNIKA – TECHNOLOGIA

  • 10 Robotyzacja w produkcji i pakowaniu żywności – Grzegorz Gołda, Adrian Kampa
    • W artykule przedstawiono problematykę dotyczącą zastosowania robotów przemysłowych w przemyśle spożywczym i omówiono kilka przykładowych rozwiązań związanych z produkcją i pakowaniem żywności. Zwrócono uwagę na specyfikę procesów w przemyśle spożywczym i wymagania z tym związane. Przedstawiono uwarunkowania rynkowe i perspektywy zastosowania robotyzacji w przemyśle spożywczym. SŁOWA KLUCZOWE: robotyzacja, robot przemysłowy, manipulacja, paletyzacja, pakowanie
  • 15 HACCP i BRC – porównanie systemów – Krzysztof Przystupa
    • W Unii Europejskiej spotyka się kilka standardów zarządzania bezpieczeństwem i jakością produktów spożywczych. Najczęściej stosowane standardy to: system HACCP, BRC, IFS i system oparty na normie ISO 22000. W artykule porównano dwa standardy bezpieczeństwa żywności – omówiono system HACCP (Hazard Analysis i Critical Control Point) oraz standard BRC (British Retail Consortium). Wskazano różnice i cechy wspólne. Ponadto omówiono najczęściej występujące problemy, jakie pojawiają się podczas wdrożenia tych systemów. SŁOWA KLUCZOWE: zarządzanie jakością, bezpieczeństwo zdrowotne żywności, HACCP, BRC, ISO

 LOGISTYKA – OPAKOWANIA

  • 18 Standardy GS1 do usprawniania procesów magazynowych. Dobre praktyki – Grzegorz Sokołowski
    • Potencjał związany z zastosowaniem standardów GS1, a zwłaszcza etykiety logistycznej, do usprawnienia procesów w przedsiębiorstwach jest wciąż niewykorzystywany na polskim rynku. Artykuł przedstawia możliwości i korzyści, jakie niesie ze sobą pełniejsze wykorzystanie standardów identyfikacyjnych w działach magazynowo-dystrybucyjnych. W procesach logistycznych przedsiębiorstw, a także w całym łańcuchu dostaw, bardzo ważnym narzędziem służącym do identyfikacji i gromadzenia danych jest etykieta logistyczna. Etykieta logistyczna GS1 służy do oznaczenia jednostki logistycznej w standardowy sposób wg zasad systemu GS1, na potrzeby wszystkich uczestników łańcucha dostaw. SŁOWA KLUCZOWE: standardy GS1, system automatycznego gromadzenia danych , ADC, etykieta logistyczna
  • 22 Żywność w Internecie – sprzedaż i identyfikacja towarów – Jacek Pucher
    • Handel internetowy jest jednym z najdynamiczniej rozwijających się działów handlu. W ostatnich latach rozwój sprzedaży przez Internet w Polsce objął także sektor spożywczy, m.in. działające w tym obszarze sieci handlowe. Rozwojowi e-handlu towarzyszy także wprowadzanie nowych regulacji. W branży spożywczej jest to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011, które w przypadku sprzedaży produktów na odległość nakłada na podmioty działające na tym rynku obowiązek publikowania na stronach internetowych pełnej informacji o produkcie. Powoduje to wiele wyzwań w identyfikacji produktów i stało się przedmiotem dyskusji międzynarodowej na forum organizacji GS1 odpowiedzialnej za tworzenie standardów w tym zakresie. Powstałe w wyniku tej dyskusji rekomendacje zostały przyjęte także w Polsce, w ramach prac wspólnej Krajowej Grupy Roboczej GS1 Polska i ECR ds. rozporządzenia UE nr 1169/2011. SŁOWA KLUCZOWE: handel internetowy, sprzedaż żywności, standardy GS1, GTIN, identyfikacja produktów
  •  26 Opakowania biodegradowalne do żywności – Hanna Żakowska
    • Biodegradacja opakowania oznacza zakończenie jego cyklu życia przez całkowity rozkład materiału przez mikroorganizmy w wyniku reakcji enzymatycznych przebiegających w określonym czasie. Opakowania przewidziane do przetworzenia w procesach biologicznych (recykling organiczny) muszą podlegać badaniom, które potwierdzą spełnienie wymagań związanych z przydatnością do kompostowania w warunkach przemysłowych. Produkcja opakowań z polimerów biodegradowalnych na niewielką skalę rozpoczęła się w 1995 r. Obecnie ich wykorzystanie i zastosowanie mają znacznie większy zakres. Wiele z nich spełnia wymagania jakości zdrowotnej i jest przeznaczona do pakowania żywności. Według European Bioplastics zużycie materiałów biodegradowalnych w latach 2007-2010 było szacowane na 100-350 tys. t. W latach 2013-2014 zdolności produkcyjne wzrosły do 600 tys. t, a w latach 2017-2018 przekroczą 1 mln t. Ze względu na właściwości, większe zdolności produkcyjne oraz cenę, na uwagę zasługują: polilaktydy NatureWorks, kompozycje polimerowo-skrobiowe o nazwie handlowej MateriBi, folie celulozowe nowej generacji Natureflex oraz kompozycje polimerowe Ecoflex i Ecovio. SŁOWA KLUCZOWE: opakowania żywności, opakowania biodegradowalne, recykling organiczny, kompostowanie
  •  32 Handel hurtowy w Polsce – stan i kierunki rozwoju – Urszula Kłosiewicz-Górecka
    • Celem artykułu jest identyfikacja form handlu hurtowego żywnością i opis procesów zachodzących w tym obszarze oraz próba określenia kierunków rozwoju tego handlu w Polsce. Przedmiotem analizy są formy handlu hurtowego oraz działania przedsiębiorstw hurtowych podejmowane dla zwiększenia ich konkurencyjności na rynku, takie jak integracja pionowa i pozioma, rozwój marek własnych, rozszerzanie zakresu usług świadczonych partnerom biznesowym. Rozważania obejmują lata 2009-2014, będące okresem dynamicznych zmian w strukturach handlu żywnością w Polsce. W artykule wykorzystano metody naukowe, takie jak analiza danych statystycznych i naukowy opis procesów. Korzystano z danych GUS, różnych źródeł wtórnych – artykułów, referatów, a także wypowiedzi przedstawicieli przedsiębiorstw hurtownych wygłoszonych podczas konferencji i publikowanych w prasie fachowej. Wykorzystano także wyniki własnych badań i obserwacji funkcjonowania przedsiębiorstw hurtowych. Artykuł ma charakter analityczno-opisowy. SŁOWA KLUCZOWE: handel hurtowy, konsolidacja, formy handlu hurtowego

 ŻYWNOŚĆ – ŻYWIENIE

  • 36 Witamina A – funkcje i znaczenie dla człowieka – Agnieszka Zaborska, Jolanta Król, Aneta Brodziak
    • Witamina A pełni bardzo ważne funkcje i ma ogromne znaczenie w wielu procesach fizjologicznych przebiegających w organizmie człowieka. Przede wszystkim jest znana z udziału w procesie prawidłowego widzenia (jej podstawowa forma – retinol). Witamina A ma duży wpływ na wzrost i różnicowanie się komórek organizmu, utrzymuje w dobrej kondycji skórę, włosy i paznokcie, likwiduje przebarwienia wywołane promieniami słonecznymi, stymuluje wytwarzanie kolagenu i elastyny w warstwie właściwej skóry, reguluje pracę gruczołów łojowych, przyspiesza proces gojenia naskórka oraz leczy schorzenia skórne – trądzik i łuszczycę. Produkty pochodzenia zwierzęcego są wyłącznym źródłem witaminy A przy czym najwięcej tej witaminy zawierają tłuste ryby, wątroba, mleko i produkty mleczne oraz jaja. Karotenoidy będące prekursorami witaminy A występują w warzywach i owocach. W Polsce nie ma większego zagrożenia wystąpienia niedoborów witaminy A w diecie, ale spożywanie coraz większej ilości produktów z obniżoną zawartością tłuszczów lub beztłuszczowych może do tego doprowadzić.
      SŁOWA KLUCZOWE: witamina A, funkcje biologiczne, zalecenia żywieniowe, źródła pokarmowe
      LITERATURA (dostępna również w redakcji):
      [1] Abla M.J., Banga A.K.: 2013. Quantification of skin penetration of antioxidants of varying lipophilicity. International Journal of Cosmetic Science, 35, 19-26.
      [2] Akhtar S., Ahmed A., Randhawa M.A., Atukorala S., Arlappa N., Ismail T., Ali Z.: 2013. Prevalence of vitamin A deficiency in South Asia: causes, outcomes, and possible remedies. Journal of Health, Population and Nutrition, 31 (4), 413-423.
      [3] Alizadeh F., Bolhassani A., Khavari A., Bathaie S.Z., Naji T., Bigdoli S. A.: 2014. Retinoids and their biological effects against cancer. International Immunopharmacology, 18, 43-49.
      [4] Ambrosini G.L., Alfonso F., Reid A., Mackerras D., Bremner A.P., Beilby J., Olsen N.J., Musk A W., de Klerk N.H.: 2014. Plasma retinol and total carotenes and fracture risk after long-term supplementation with high doses of retinol. Nutrition, 30, 551-556.
      [5] Bjelakovic G., Nagorni A., Nikolova D.: 2006. Meta-analysis: antioxidant supplements for primary and secondary prevention of colorectal adenoma. Alimentary Pharmacology & Therapeutics, 24, 281-291.
      [6] Błoch K., Dylewski J.B.: 2010. Wpływ długotrwałego stosowania preparatów zawierających witaminę A na niektóre właściwości skóry. Homines Hominibus, 6, 43-54.
      [7] Bojarowicz H., Płowiec A.: 2010. Wpływ witaminy A na kondycję skóry. Problemy Higieny i Epidemiologii, 91 (3), 352-356.
      [8] Bronkowska M., Biernat J., Sadowska B.: 2009. Ocena zawartości witamin w racjach pokarmowych kobiet w okresie okołomenopauzalnym. Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, XLII, 1, 18-23.
      [9] Bushue N., Wan Y.J.Y.: 2010. Retinoid pathway and cancer therapeutics. Advanced Drug Delivery Reviews, 62, 1285-1298.
      [10] Clagett-Dame M., Knutson D.: 2011. Vitamin A in reproduction and development. Nutrients, 3 (4), 385-428.
      [11] Cunha M.S.B., Siqueira E.M.A., Trindade L.S., Arruda S.F.: 2014. Vitamin A deficiency modulates iron metabolism via ineffective erythropoiesis. Journal of Nutritional Biochemistry, 25, 1035-1044.
      [12] Darlow B.A., Graham P.J.: 2011. Vitamin A supplementation to prevent mortality and short- and long-term morbidity in very low birth weight infants. Cochrane Database of Systematic Reviews, 10, Art. No.: CD000501. DOI: 10.1002/14651858.CD000501.pub3.
      [13] Debier C., Pottier J., Goffe Ch., Larondelle Y.: 2005. Present knowledge and unexpected behaviours of vitamins A and E in colostrum and milk. Livestock Production Science, 98, 135-147.
      [14] Dollé P.: 2009. Developmenental expression of retinoic acid receptors (RARs). Nuclear Receptor Signaling, DOI: 10.1621/nrs.07006.
      [15] Dybkowska E,. Świderski F., Waszkiewicz-Robak B.: 2007. Zawartość witamin w diecie dorosłych mieszkańców Warszawy. Roczniki Państwowego Zakładu Higieny, 58, 1, 211-215.
      [16] Dymarska E., Grochowalska A., Krauss H.: 2013. Wpływ sposobu odżywiania na układ odpornościowy. Immunomodulacyjne działanie kwasów tłuszczowych, witamin i składników mineralnych oraz przeciwutleniaczy. Nowiny Lekarskie, 82, 3, 222-231.
      [17] Flajollet S., Lefebvre B., Cudejko C., Staels B., Lefebvre P.: 2007. Molecular and Cellular Endocrinology, 27, 323-332.
      [18] Gerber N., Scheeder M.R.L., Wenk C.: 2009. The influence of cooking and fat trimming on the actual nutrient intake from meat. Meat Science, 81, 148-154.
      [19] Gil M.I., Tomas-Baraberan F.A., Hess-Pierce B., Kader A.A: 2002. Antioxidant capacities, phenolic compounds, carotenoids, and vitamin C contents of nectarine, peach, and plum cultivars from California. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 50, 4976-4982.
      [20] Górska A., Szulc K., Ostrowska-Ligęza E., Wirkowska M., Bryś J.: 2013. Próba zastosowania β-laktoglobuliny jako nośnika palmitynianu retinylu w układach beztłuszczowych. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 3 (88), 164-173.
      [21] Gutierrez-Mazariegos J., Theodosiou M., Campo-Paysaa F., Schubert M.: 2011. Vitamin A: A multifuncional tool for development. Seminars In Cell & Developmental Biology, 22, 6, 603-610.
      [22] Haider B.A, Irfan F.B., Bhutta Z.A.: 2008. Neonatal vitamin A supplementation for the prevention of mortality and morbidity in term neonates in developing countries. Cochrane Database of Systematic Reviews, 1, art. No.: CD006980. DOI: 10.1002/14651858.CD006980.
      [23] Herrero-Barbudo M.C., Granado-Lrencio F., Blanco-Navarro I., Olmedilla-Alonso B.: 2005. Retinol, α- and γ-tocopherol and carotenoids in natural and vitamin A- and E-fortified dairy products commercialized in Spain. International Dairy Journal, 15, 521-526.
      [24] Jarosz M.: 2012. Normy żywienia dla populacji polskiej-nowelizacja. Witaminy. Wyd. Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa, s. 86-122.
      [25] Kałuża J., Januszko O., Trybalska E., Wądołowska L., Słowińska M.A., Brzozowska A.: 2010. Suplementacja diety witaminami i składnikami mineralnymi a umieralność w grupie osób starszych. Przegląd Epidemiologiczny, 64, 557-563.
      [26] Kelleher S.L., Lönnerdal B.: 2005. Low vitamin A intake affects milk iron level and iron transporters in rat mam mary gland and liver. Biochemical and Molecular Actions of Nutrients, 135, 1, 27-32.
      [27] Krzyżewski J., Strzałkowska N., Bagnicka E., Jóźwik A., Horbańczuk J.O.: 2012. Wpływ antyoksydantów zawartych w tłuszczu pasz objętościowych na jakość mleka krów. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 3 (82), 35-45.
      [28] Kunachowicz H., Nadolna I., Iwanow K., Przygoda B.: 2012. Wartość odżywcza wybranych produktów spożywczych i typowych potraw. Wyd. PZWL, Warszawa, VI.
      [29] Lindmark-Månsson H., Fonden R., Pettersson H.E.: 2003. Composition of Swedish dairy milk. International Dairy Journal, 13, 409-425.
      [30] Maiani G., Caston M.J.P., Catasta G., Toti E., Cambrodon I.G., Bysted A., Granado-Lorencio F., Olmedilla-Alonso B., Knuthsen P., Valoti M., Bohm V., Myer-Miebach E., Behsnilian D., Schlemmer U.: Carotenoids: 2009. Actual knowledge on food sources, intakes, stability and bioavailability and their protective role in humans. Molecular Nutrition & Food Research, 53, 1-25.
      [31] Marona H., Gunia A., Pękala E.: 2010. Retinoidy – rola w farmakoterapii w aspekcie komórkowego mechanizmu działania. Farmacja Polska, 66 (3), 187-192.
      [32] Melton L.: 2006. The antioxidant myth: a medical fairy tale. New Scientist, 2563, 40-43
      [33] Morrissey P.A., Hill T.R.: 2009. Fat-soluble vitamins and vitamin C in milk and milk products. Advanced Dairy Chemistry, 527-589.
      [34] Muslimatun S., Schmidt M.K., West C.E., Schultink W., Hautvast J.G.A.J., Karyadi D.: 2001. Weekly vitamin A and iron supplementation during pregnancy increases vitamin A concentration of breast milk but not iron status in Indonesian lactating women. Journal of Nutrition, 131, 2664-2669.
      [35] Ozyurt G., Polat A., Loker G.B.: 2009. Vitamin and mineral content of pike perch (Slnder lucioperca), common carp (Cyprinus Carpio), and European catfish (Silurus glanis). Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences, 33 (4), 351-356.
      [36] Pawlaczyk M., Korzeniowska K.: 2013. Witamina A w kosmetologii i lecznictwie dermatologicznym. Farmacja Współczesna, 6, 57-61.
      [37] Pelucchi C., Tramacere I., Bertuccio P., Tavani A., Negri E., La Vecchia C.: 2009. Dietary intake of selected micronutrients and gastric cancer risk: an Italian case control study. Annals of Oncology, 20 (1), 160-165.
      [38] Persson C., Sasazuki S., Inoue M., Kurahashi N., Iwasaki M., Miura T., Ye W., Tsugane S.: 2008. Plasma levels of carotenoids, retinol and tocopherol and the risk of gastric cancer in Japan: a nested case-control study. Carcinogenesis, 29 (5), 1042-1048.
      [39] Rutkowski M., Matuszewski T., Kędziora J., Paradowski M., Kłos K., Zakrzewski A.: 2010. Witamina E, A i C jako antyoksydanty. Polski Merkuriusz Lekarski, XXIX, 174, 377-381.
      [40] Saraiva B.C.A., Soares M.C.C., Santos L.C., Pereira S.C.L., Horta P,M.: 2014. Iron deficiency and anemia are associated with low retinol levels in children aged 1 to 5 years. Journal of Pediatrics, DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.jped.2014.03.003.
      [41] Staniaszek K., Goździcka-Józefiak A.: 2008. Wpływ β-karotenu, retinoidów i receptorów retinoidowych na poliferację i transformację nowotworową komórek. Biotechnologia, 3 (82), 28-45.
      [42] Terlikowska K.M., Dobrzycka B., Witkowska A., Zujko M.E.: 2013. Ocena spożycia wybranych witamin i składników mineralnych wśród kobiet w wieku 40-73 lat w odniesieniu do ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, XLVI, 1, 27-32.
      [43] Uberos J., Miras-Baldo M., Jerez-Calero A., Narbona-Lopez E.: 2014. Effectiveness of vitamin A in the prevention of complications if prematurity. Pediatrics and Neonatology, 55 (5), 358-362.
      [44] Vuralli D,. Tumer L., Hasanoglu A., Biberoglu G., Pasaoglu H.: 2014. Vitamin A status and factors associated in healthy school-age children. Clinical Nutrition, 33, 509-512.
      [45] Wai-Man See A., Clagett-Dame M.: 2009. The temporal requirement for vitamin A in the developing eye: Mechanism of action in optic fissure closure and new roles for the vitamin in regulating cell proliferation and adhesion in the embryonic retina. Developmental Biology, 325, 94-105.
      [46] Weber D., Grune T.: 2012. The contribution of β-carotene to vitamin A supply of humans. Molecular Nutrition & Food Research, 56, 251-258.
      [47] Williams P.G.: 2007. Nutritional composition of red meat. Nutrition & Dietetics, 64 (Suppl. 4), 113-119.
      [48] World Health Organization and Food and Agriculture Organization of the United Nations: 2004. Vitamin and mineral requirements in human nutrition. Second Ed. Vitamin A. s. 17-37.
      [49] World Health Organization: 2009. Global prevalence of vitamin A deficiency in populations at risk 1995-2005: WHO global database on vitamin A deficiency. Geneva.
      [50] Wu Y., Ye Y., Shi Y., Li P., Xu J., Chen K., Xu E., Yang J.: 2014. Association between vitamin A, retinol intake and blood retinol level and gastric cancer risk: A meta-analysis. Clinical Nutrition, S0261-5614(14)00171-X. DOI: 10.1016/j.clnu.2014.06.007.
  • 39 Tłuszcze i margaryna – niepewność wyboru nie tylko u konsumenta – Beata Marchand

WYDARZENIA

  • 41 80-lecie Witolda Perety
  • 42 Kreatywność w tworzeniu napojów alkoholowych
  • 43 Największe targi spożywcze
  • 44 Składniki pod lupą konsumentów
  • 44 Postęp w inżynierii żywności