Spis treści 4/2015; tom 69

Przemysł Spożywczy 4/2015

Artykuły w wersji elektronicznej są dostępne na stronie: http://sigma-not.pl/czasopisma-65-przemysl-spozywczy-i-gastronomia-przemysl-spozywczy.html

GOSPODARKA

  • 2 Produkcja mięsa czerwonego w Polsce – Robert Mroczek
    • Producenci mięsa czerwonego w Polsce borykają się z licznymi problemami. Od 2007 r. zaczął się regres w produkcji mięsa wieprzowego, który trwa praktycznie do chwili obecnej. W ślad za malejącym pogłowiem trzody chlewnej, obniżała się produkcja mięsa wieprzowego. Szybko zwiększa się import mięsa wieprzowego i żywych zwierząt. Od 2008 r. staliśmy się importerem netto mięsa wieprzowego. Przyczyn tego stanu jest wiele, np. rozproszenie produkcji, niska efektywność, brak powiązań producentów trzody ze sferą przetwórstwa czy rosnąca konkurencja. W 2014 r. doszedł jeszcze jeden czynnik, tj. wprowadzenie embarga na polską wieprzowinę przez kraje trzecie w związku z wykryciem w naszym kraju przypadków afrykańskiego pomoru świń (ASF) oraz kryzys ukraiński. Sytuację na rynku mięsa wołowego kształtuje także wprowadzenie zakazu uboju rytualnego, co doprowadziło do utraty atrakcyjnych rynków zbytu. Niskie spożycie mięsa wołowego również ogranicza wzrost jego produkcji.
      SŁOWA KLUCZOWE: rynek, mięso, wieprzowina, wołowina
  • 10 Model klastra producentów tradycyjnych produktów mlecznych na Podlasiu – Zbigniew Nasalski, Andrzej Fetliński, Maria Andrzej Faliński
    • Najważniejszą determinantą skutecznej implementacji klastrów w gospodarce żywnościowej jest racjonalność ich celów i struktury. Koncentracja i specjalizacja producentów tradycyjnych produktów mlecznych na Podlasiu predysponuje ich do utworzenia inicjatywy klastrowej. Analiza funkcjonowania tych podmiotów i ich otoczenia wskazuje na zasadność wdrożenia modelu klastra zbliżonego do włoskiego dystryktu przemysłowego, którego najogólniej ujęte cechy to m.in. brak sformalizowania struktury i brak powiązań kapitałowych. Racjonalne wydaje się również funkcjonowanie brokera sieciowego koordynującego i aktywizującego działania całości klastra oraz budującego struktury sprawnego partnerstwa i współpracy. W pierwszym etapie inicjowania kooperacji należy pobudzić świadomość funkcjonowania w klastrze oraz zdolność wykorzystywania jego potencjału. Artykuł powstał jako efekt wdrożenia projektu 7PR TRADEIT na Podlasiu.
      SŁOWA KLUCZOWE: klaster, tradycyjne produkty mleczarskie, konkurencyjność, producenci żywności
  • 14 Rybołówstwo 2030 według prognozy Banku Światowego – Piotr J. Bykowski
    • Istotne miejsce w rozwiązaniu problemów wyżywienia świata ma rybołówstwo, które dostarcza ok. 7% białka zwierzęcego przeznaczonego do bezpośredniej konsumpcji. Opracowana przez Bank Światowy prognoza zakłada dalszy rozwój sektora, dostawy ryb wzrosną z 154 mln t w 2011 r. do 186 mln w 2030 r. W 2030 r. akwakultura zapewni 60% ryb przeznaczonych do bezpośredniej konsumpcji. Chiny będą odpowiadać za 37% światowej produkcji ryb (17% ryb morskich i 57% produkcji z akwakultury) oraz za 38% ogólnej światowej konsumpcji surowców (bez ryb paszowych). Według prognozy konsumpcja w latach 2010-2030 zmniejszy się w Japonii, Ameryce Łacińskiej, Europie, Azji Centralnej i Afryce Subsaharyjskiej. Przewiduje się istotne zmiany w układzie gatunkowym hodowlanych ryb, oczekiwany jest najszybszy wzrost światowych dostaw tilapii, ryb karpiowatych i pangi.
      SŁOWA KLUCZOWE: rybołówstwo, akwakultura, dostawy ryb, konsumpcja ryb
       

TECHNIKA – TECHNOLOGIA

  • 26 Sprężarki i pompy próżniowe różnych typów konstrukcyjnych – Piotr Cyklis
    • W artykule przedstawiono wymagania stawiane technologii sprężania powietrza w przemyśle spożywczym. Dotyczą one zakresu stosowanej próżni, ale przede wszystkim czystości powietrza. Omówiono główne typy pomp próżniowych wraz z ograniczeniami dotyczącymi ciśnienia i przepływu. Przykłady współczesnych typów konstrukcyjnych pomp próżniowych, produkowanych przez producentów światowych pokazano z odpowiednimi charakterystykami. W podsumowaniu podano trendy innowacyjne w konstrukcjach pomp wyporowych.
      SŁOWA KLUCZOWE: pompy próżniowe przegląd, wymagania higieniczne
  • 32 Technika MALDI – nowoczesna metoda analityczna – Justyna Czyrko, Diana Małgorzata Bruś, Olena Mykhailiv
    • Laserowa jonizacja próbki wspomagana matrycą z detektorem czasu przelotu MALDI-TOF (Matrix-Assisted Laser Desorption/Ionization – Time Of Flight) jest szybką i dokładną metodą badawczą pozwalającą wyznaczyć masę cząsteczkową. Technika ta wykorzystując tzw. miękką jonizację nie uszkadza struktury badanego materiału. Ta innowacyjna metoda umożliwia badanie dużych cząsteczek, np. peptydów, białek, nukleotydów, węglowodanów, lipidów oraz innych biologicznie czynnych związków. MALDI-TOF w połączeniu z innymi metodami staje się skutecznym systemem mającym szerokie zastosowanie w proteomice, analizie polimerów czy obrazowaniu. W dziedzinie badań mikrobiologicznych technika MALDI dokonała rewolucji w zakresie szybkiej i precyzyjnej identyfikacji drobnoustrojów. Technika MALDI znajduje coraz większe zastosowanie w przemyśle spożywczym, np. w monitorowaniu jakości mikrobiologicznej żywności, projektowaniu i kontroli żywności, analizie mieszanin związków, ich składu czy właściwości strukturalnych.
      SŁOWA KLUCZOWE: technika MALDI, spektrometria mas, analiza żywności
  • 36 Zanieczyszczenia mleka i produktów mlecznych. Zgłoszenia do systemu RASFF – Aneta Brodziak, Paulina Złotek, Jolanta Król
    • W artykule przedstawiono efekty działalności Systemu Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznych Produktach Żywnościowych i Paszach (RASFF), ze szczególnym uwzględnieniem powiadomień z Polski dotyczących zanieczyszczeń mleka i produktów mlecznych. Zamieszczono informacje ogólne dotyczące zasad funkcjonowania systemu RASFF w Unii Europejskiej. Biorąc pod uwagę liczbę i częstotliwość wysyłanych do systemu notyfikacji, mleko i produkty mleczne znajdują się na drugim miejscu wśród wszystkich produktów żywnościowych i pasz. Najczęściej występującym zanieczyszczeniem mleka i produktów mlecznych zgłaszanym do systemu RASFF w 2013 r. była obecność mikroflory chorobotwórczej, tj. Listeria monocytogenes, Escherichia coli oraz Salmonella. Potwierdziło się to również w przypadku zgłoszeń dokonywanych przez Polskę w latach 2009-2014.
      SŁOWA KLUCZOWE: zanieczyszczenie, RASFF, mleko, produkty mleczne
       

ŻYWNOŚĆ – ŻYWIENIE

  • 40 Oszustwa żywności – fałszowanie marek – Wojciech Sawicki
    • W następstwie przemian gospodarczych zachodzących na całym świecie, rośnie zainteresowanie produktami markowymi, które – w opinii konsumentów – mają wyższą jakość. Coraz większy popyt sprzyja, niestety, rozwojowi sektora produktów podrabianych. Dotychczas podróbki kojarzyły się zazwyczaj z ubraniami, kosmetykami, czy sprzętem AGD, tymczasem okazuje się, że równie często są podrabiane produkty spożywcze. Najgorsze jest to, że podróbki łudząco przypominają oryginalne produkty i wielu konsumentów nie jest w stanie odróżnić ich od oryginałów. Jednocześnie produkty podrabiane mogą być groźne dla zdrowia, a nawet życia ludzi. W artykule omówiono proceder oszustw w branży spożywczej podając najbardziej spektakularne przypadki wykrytych nieprawidłowości.
      SŁOWA KLUCZOWE: żywność zafałszowana, marki, jakość
  • 44 Żywność GMO w opinii społeczności miejskiej. Badania ankietowe – Zygmunt Litwińczuk, Monika Molga
    • W przeprowadzonych badaniach ankietowych (respondenci to głównie osoby z wyższym wykształceniem) wykazano, że ankietowani mają powierzchowną wiedzę o organizmach genetycznie zmodyfikowanych. Większość z nich znała termin GMO i potrafiła go wyjaśnić. Ponad połowa akceptowała wykorzystywanie GMO do produkcji leków i usuwania zanieczyszczeń ze środowiska, ale tylko pojedyncze osoby opowiadały się za wykorzystaniem GMO do produkcji żywności (5-7% ankietowanych). Niektórzy ankietowani przyznali, że prawdopodobnie spożywają żywność modyfikowaną genetycznie, gdyż nie czytają składu podawanego na etykietach kupowanych produktów.
      SŁOWA KLUCZOWE: żywność GMO, wiedza społeczeństwa o GMO
       

PRAWO

  • 48 Żywność GMO – aspekty prawne i środowiskowe – Iwona Wrześniewska-Wal
    • Nieodłącznym elementem wprowadzania żywności GMO na rynek jest ryzyko i niepewność oraz inne zagrożenia, które są wystarczającymi argumentami za wprowadzeniem szczególnego reżimu prawnego w tym zakresie. Istnieje konieczność kontroli tego ryzyka, zwłaszcza zagrożeń ekologicznych i zdrowotnych. Wprowadzone przepisami prawa ograniczenia powinny respektować wszystkie prawa podstawowe, w tym prawo do ochrony zdrowia oraz prawnie chronione dobra publiczne, takie jak ochrona środowiska, bezpieczeństwo obywateli oraz prawo do informacji. Kwestia zapewnienia ochrony przy wprowadzaniu do obrotu żywności GMO jest regulowana przez prawo międzynarodowe, regionalne (np. w Unii Europejskiej) i prawa narodowe. W 2014 r. zmieniono polską ustawę o organizmach genetycznie zmodyfikowanych w celu zwiększenia bezpieczeństwa laboratoryjnych GMO, czyli tzw. zamkniętego użycia. Nie oznacza to jednak zakończenia prac legislacyjnych nad GMO.
      SŁOWA KLUCZOWE: żywność, GMO, rynek, środowisko