Spis treści 10/2008

RYNEK

  • 2 Produkcja i przetwórstwo mleka w Polsce – Jadwiga Seremak-Bulgeas
    • W Polsce stabilizacji wielkości produkcji mleka od 2000 r. towarzyszyły intensywne przemiany strukturalne w produkcji i przetwórstwie mleka. Wzrost cen skupu po integracji i poprawa kondycji finansowej przetwórstwa mleka spowodowały zwiększenie zainteresowania produkcją i przerobem mleka oraz zahamowały dynamikę zmian. Znaczny wzrost cen skupu w 2007 r. pod wpływem niespotykanej koniunktury stał się główną przyczyną pogorszenia kondycji finansowej przetwórstwa i spadku cen skupu mleka w 2008 r., gdy tendencje cenowe na świecie odwróciły się. W najbliższym czasie przyspieszeniu ulegną procesy koncentracji w sferze produkcji i konsolidacji kapitału w sferze przetwórstwa.
  • 10 Popyt na produkty mleczarskie – Krystyna Świetlik
    • Wysoki wzrost cen i spadek dochodów realnych gospodarstw domowych spowodował istotne obniżenie spożycia artykułów mleczarskich i masła w latach 2004-2005. Szybki rozwój gospodarczy Polski po wejściu do UE i znacząca poprawa sytuacji dochodowej ludności wpłynęły na ożywienie popytu. Wzrostowi spożycia artykułów mleczarskich w latach 2006-2008 towarzyszyły istotne zmiany strukturalne – wzrost popytu na wysoko przetworzone produkty przy jednoczesnym zmniejszeniu zainteresowania konsumentów tradycyjnymi wyrobami, ograniczeniu samozaopatrzenia i zwiększeniu zakupów rynkowych.
  • 18 Produkty mleczarskie – eksport, import – Piotr Szajner
    • W pierwszym półroczu 2008 r. sektor mleczarski miał dużą nadwyżkę eksportu nad importem w ujęciu wartościowym. Zdecydowały o tym wysokie ceny uzyskiwane na rynkach zewnętrznych. Wolumen eksportu wykazywał niewielkie zmiany głównie z powodu systemu kwot mlecznych. Nastąpiły dalsze korzystne zmiany w strukturze towarowej wywozu, a głównym rynkiem zbytu pozostaje UE. W drugiej połowie 2008 r. może wystąpić wzrost wolumenu wywozu w wyniku zwiększenia kwoty mlecznej oraz spadku cen na rynku krajowym. Handel zagraniczny pozostanie ważnym czynnikiem stabilizującym rynek krajowy.

TECHNIKA – TECHNOLOGIA

  • 24 Dodatki w produkcji masła i miksów na bazie tłuszczu mlecznego – Małgorzata Ziarno, Dorota Zaręba
    • Masło to produkt typu woda w oleju, zawierający tylko tłuszcz mleczny. Rozwój cywilizacji i nauki oraz oczekiwania konsumentów sprawiły, że obecnie na rynku jest dostępne masło niskotłuszczowe, a także miksy masła i margaryny pełniące funkcję smarowideł. W ich produkcji konieczne jest jednak użycie dodatków mających utrwalić produkt i upodobnić go do prawdziwego masła. Niniejszy artykuł jest przeglądem substancji dodatkowych stosowanych w produkcji masła i smarowideł na bazie tłuszczu mlecznego.
  • 30 Sery regionalne – potencjalne źródło bakterii Listeria monocytogenes – Anna Sip, Michał Więckowicz, Włodzimierz Grajek
    • Sery regionalne wytwarzane w warunkach nieprzemysłowych są narażone na zanieczyszczenia patogennymi bakteriami Listeria monocytogenes na wielu etapach produkcji. W artykule przedstawiono zagrożenia mikrobiologiczne związane z produkcją serów regionalnych. Szczególną uwagę zwrócono na występowanie w nich chorobotwórczych dla człowieka bakterii Listeria monocytogenes. Szczegółowo omówiono źródła zanieczyszczeń serów tymi bakteriami oraz przedstawiono warunki sprzyjające ich rozwojowi. Opisano również biologiczne metody oddziaływania na rozwój Listeria. Omówiono znaczenie, jakie w ochronie serów regionalnych przed rozwojem L. monocytogenes mają bakteriocyny oraz bakterie zdolne do ich syntezy.
  • 38 „Przemysł Spożywczy” – najlepszym czasopismem branżowym
    • Towarzystwo Kultury Technicznej działające przy Naczelnej Organizacji Technicznej od ponad dwudziestu lat zajmuje się upowszechnianiem i rozwijaniem kultury technicznej, co nabrało szczególnego znaczenia w okresie kryzysu nauk technicznych w Polsce. Ważnymi celami działalności Towarzystwa są m.in. pobudzanie do twórczości technicznej i kształtowanie humanistycznych postaw wobec techniki. Takie cele w swojej działalności wydawniczej stawia sobie również „Przemysł Spożywczy”, miesięcznik Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Spożywczego NOT wydawany od 1946 r.
  • 40 Modyfikacje tłuszczów – przeestryfikowanie i inne metody – Małgorzata Kowalska, Anna Żbikowska, Krzysztof Krygier, Bolesław Kowalski
    • Tłuszcze pozyskane bezpośrednio z surowców roślinnych lub zwierzęcych nie zawsze spełniają oczekiwania technologów, żywieniowców czy konsumentów. Dlatego można je poddać procesom (modyfikacjom) mającym na celu uzyskanie produktów o pożądanych właściwościach (określonej plastyczności, temperaturze topnienia, formie krystalicznej czy składzie). Modyfikacje mogą być prowadzone na drodze chemicznej, fizycznej lub biologicznej. Każda z metod ma zarówno zalety, jak i wady. Wybór metody zależy od rodzaju tłuszczu, jaki chce się otrzymać.

BEZPIECZEŃSTWO ŻYWNOŚCI

  • 44 Ekonomiczne skutki wdrożenia systemu HACCP – Joanna Trafiałek, Danuta Kołożyn-Krajewska
    • Od 1 stycznia 2006 r. wszystkie firmy sektora spożywczego są zobowiązane do zagwarantowania bezpieczeństwa zdrowotnego na podstawie zasad systemu HACCP. Implementacja systemu HACCP przynosi wiele wymiernych korzyści. Na podstawie wyników badań ankietowych, przeprowadzonych w małych i średnich firmach branży spożywczej w Polsce, analizowano korzyści wynikające z wdrożenia systemu. Osiągane korzyści podzielono na trzy grupy: poprawa jakości żywności, czynniki niematerialne oraz czynniki ekonomiczne. W niniejszym artykule pokazano inne – niż zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego – pozytywne skutki wynikające z wdrożenia i realizowania systemu HACCP. Największe ekonomiczne korzyści wynikające z wdrożenia zasad systemu HACCP to: utrzymanie się na rynku oraz zdobycie nowych odbiorców.

OPROGRAMOWANIE

  • 48 Systemy magazynowania i kompletacji zapewniają przejrzystość procesów i zmniejszenie kosztów – Arkadiusz Krzywiński, Hermann Schalk
    • Nowoczesne systemy gospodarki towarowej konfrontowane są z nowymi wymaganiami logistycznymi. Przedsiębiorstwa są niejako zmuszone do wprowadzania zmian i optymalizacji w celu zagwarantowania sobie dobrej pozycji rynkowej. Podstawą działań racjonalizacyjnych mogą być dobrze zaplanowane i zrealizowane systemy kompletacji oraz systemy magazynowe, które elastycznie reagują na zmianę struktury artykułów, zleceń i ruchów magazynowych. Ponadto dla kompleksowej koncepcji logistycznej mają znaczenie aktualne dane, wskaźniki, analizy „wąskich gardeł” i symulacje procesów. Wiadomo, że inwestowanie tylko w nowe rozwiązania techniczne nie zagwarantuje pełnego sukcesu. Dlatego integracja jest podstawą wydajnych i kompleksowych rozwiązań logistycznych.

OCHRONA ŚRODOWISKA

  • 50 Recykling odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych po produktach spożywczych – Hanna Żakowska
    • W Polsce odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych poddaje się recyklingowi wykorzystującemu termoplastyczne właściwości materiałów. Większość technologii dotyczy przetwarzania odpadów z PE i PP oraz butelek z PET. Odpady z tworzyw sztucznych mogą zawierać zanieczyszczenia pochodzące z pakowanych produktów, zanieczyszczenia wynikające z niewłaściwego wykorzystywania oraz z zastosowania substancji niedozwolonych. Z tego względu konieczne było ustanowienie szczególnych wymagań gwarantujących wykorzystanie surowców z recyklingu do kontaktu z żywnością (rozporządzenie Komisji 282/2008).
  • 56 Biopaliwa – prawda i mity – Piotr Tomasik, Jerzy Jamroz
    • W artykule omówiono – na tle konwencjonalnych petropaliw – biopaliwa stałe, ciekłe i gazowe pierwszej, drugiej i trzeciej generacji, ich zalety i wady techniczne, przesłanki ekonomiczne ich produkcji oraz prawdopodobne możliwości rozwoju ich produkcji. Przedstawiono też krytyczne głosy opinii światowej dotyczące wprowadzania biopaliw. Przytaczane argumenty przeciwko biopaliwom są poparte faktami wskazującymi, że biopaliwa pierwszej i drugiej generacji nie spełnią pokładanych w nich nadziei, przede wszystkim ze względu na nierealistyczne założenia co do możliwości zaspokojenia zapotrzebowania na energię. Omówiono także negatywne skutki ekologiczne, polityczne i społeczne wynikające z produkcji biopaliw.
  • 60 Oddziaływanie przemysłu spożywczego na środowisko naturalne – Armand Kasztelan
    • W artykule przedstawiono charakterystykę oddziaływania przemysłu spożywczego na środowisko naturalne w Polsce. W tym celu przeprowadzono analizę porównawczą danych statystycznych z 2000 i 2006 r. dotyczących wykorzystania wody, emisji zanieczyszczeń powietrza, emisji ścieków i ilości wytwarzanych odpadów. Wyniki badań pokazały, że najbardziej uciążliwymi dla środowiska branżami przemysłu spożywczego są: w zakresie ilości wykorzystywanej wody – przemysł napojowy; w odniesieniu do ilości emitowanych zanieczyszczeń powietrza – przemysł cukrowniczy; w zakresie emisji ścieków – przemysł cukrowniczy i mleczarski, natomiast w dziedzinie gospodarki odpadami – przemysł cukrowniczy.

66 POLSKA – UNIA – ŚWIAT

68 INFORMACJE BIZNESOWE