Spis treści 4/2007

okładka 4/2007

INNOWACJE

  • 2 Innowacje a konkurencyjność przemysłu spożywczego – Michał Kociszewski, Joanna Szwacka
    • W artykule omówiono znaczenie innowacji w zwiększaniu konkurencyjności przedsiębiorstw przemysłu spożywczego. Analizie poddano wielkość nakładów i kierunki prowadzonych działań innowacyjnych oraz uwarunkowania konkurencyjności przemysłu spożywczego w Polsce. Szczególną uwagę zwrócono na wybór strategii innowacji dla dużych i małych firm.
      Słowa kluczowe: innowacje, konkurencyjność, strategie innowacyjne, przemysł spożywczy

DOTACJE UNIJNE

  • 6 Finansowanie inwestycji w przemyśle spożywczym z PROW w latach 2007-2013 – Marek Wigier
    • PROW 2007-2013 jest kontynuacją programów wsparcia sektora rolno-spożywczego środkami publicznymi, na które składają się fundusze UE oraz budżet krajowy. Przemysł spożywczy może uzyskać w tym okresie ok. 1,1 mld euro pomocy publicznej (tj. 6,4% budżetu PROW na lata 2007-2013) na dofinansowanie inwestycji w zakresie przetwórstwa i obrotu artykułami rolnymi oraz na poprawę konkurencyjności sektora. W artykule przedstawiono najważniejsze warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej państwa dla przemysłu spożywczego, omówiono zakres rzeczowy możliwych do sfinansowania inwestycji, poziom dofinansowania oraz zakres obowiązków beneficjentów pomocy publicznej.
      Słowa kluczowe: fundusze strukturalne, inwestycje w przemyśle spożywczym, konkurencyjność sektora spożywczego

NOWA ŻYWNOŚĆ

  • 8 Nowa żywość i nowe składniki żywności – Katarzyna Stoś, Lucjan Szponar, Hanna Kunachowicz, Wioletta Bogusz
    • Nową żywnością jest żywność i składniki żywności, które nie były powszechnie stosowane w żywieniu ludzi w krajach członkowskich Unii Europejskiej przed 15 maja 1997 r. Kwestie związane z nową żywnością reguluje rozporządzenie (WE) nr 258/97 Parlamentu Europejskiego i Rady z 27 stycznia 1997 r. dotyczące nowej żywności i nowych składników żywności. W artykule omówiono regulacje prawne dotyczące nowej żywności, zasady wprowadzania do obrotu, znakowania oraz przedstawiono charakterystykę wybranych nowych składników żywności.
      Słowa kluczowe: nowa żywność, składniki żywności
  • 12 Czy nowe znaczy bezpieczne? – Janusz Czapski
    • Wraz ze zmianą wiedzy na temat żywności zmieniają się trendy żywieniowe, a także przepisy dotyczące bezpieczeństwa żywności, m.in. dotyczące zanieczyszczeń. Coraz większą popularnością cieszy się żywność mało przetworzona. Metody nietermiczne mogące mieć zastosowanie w jej utrwalaniu to: radiacja, wysokie ciśnienie, zmienne pole elektryczne czy impulsy światła. Najpowszechniej stosowanym sposobem przedłużenia trwałości WOMP jest pakowanie w atmosferze modyfikowanej i przechowywanie w temperaturze chłodniczej. Więcej jest wykorzystywanych surowców do produkcji żywności stosowanych dotychczas jako lecznicze.
      Słowa kluczowe: żywność mało przetworzona, utrwalanie żywności

TECHNOLOGIA

  • 16 Nanotechnologia w technologii żywności – Ewa Jakubczyk
    • Nanotechnologia jest obiecującą technologią, która może zrewolucjonizować produkcję żywności. Nanotechnologia dotyczy struktur fizycznych i biologicznych, często mniejszych od 100 nm, co ma istotny wpływ na ich unikalne właściwości. Celem artykułu jest przegląd dotychczasowych osiągnięć nanotechnologii i możliwości jej zastosowania w przemyśle spożywczym. Omówiono podstawowe zasady i techniki produkcji stosowane w nanotechnologii oraz przykłady zastosowań do żywności. Przedstawiono również obecne regulacje prawne dotyczące stosowania nanotechnologii oraz zasygnalizowano główne tendencje rozwoju tej technologii.
      Słowa kluczowe: nanotechnologia, nanostruktury

TECHNIKA

  • 24 Wybrane problemy robotyzacji w przemyśle spożywczym – Jan Barczyk
    • Przedstawiono wybrane problemy robotyzacji w przemyśle spożywczym, m.in. specyficzne właściwości chwytanych produktów, higieniczne warunki pracy, wodoszczelność robota, pracę w niskiej temperaturze. Wymieniono główne preferencje robotów do ich stosowania w przemyśle spożywczym. Podano przykłady zastosowania robotów do chwytania, przenoszenia i pakowania żywności. Omówiono budowę urządzeń chwytających. Omówiono zastosowanie systemów wizyjnych na stanowiskach zrobotyzowanych.
      Słowa kluczowe: robot, chwytak, chwytanie żywności
  • 30 Suszenie żywności w niskiej temperaturze – Małgorzata Rząca, Dorota Witrowa-Rajchert
    • Podstawową metodą suszenia w niskiej temperaturze jest liofilizacja. Brak fazy ciekłej i niska temperatura suszenia sprawiają, że nie zachodzi większość niepożądanych zjawisk i w efekcie otrzymuje się produkt wysokiej jakości. Suszenie próżniowe odbywa się bez udziału powietrza, co ogranicza procesy utleniania. Ponadto obniżone ciśnienie powoduje, że odparowanie następuje w niższej temperaturze niż w konwencjonalnych, wysokotemperaturowych metodach suszenia, dzięki czemu uzyskuje się produkt wyższej jakości niż przy zastosowaniu tradycyjnych metod suszenia. Możliwe jest również zastosowanie mieszanej techniki suszenia, polegającej na zamrożeniu produktu i suszeniu pod ciśnieniem atmosferycznym z zastosowaniem pompy ciepła jako urządzenia do kontroli parametrów czynnika suszącego.
      Słowa kluczowe: liofilizacja, suszenie próżniowe, suszenie sublimacyjne pod ciśnieniem atmosferycznym, pompa ciepła

RYNEK

  • 36 Żywność wygodna w sektorze mięsnym – Hanna Górska-Warsewicz
    • Rozwój żywności wygodnej w kategorii mięso i jego przetwory determinowany jest czynnikami związanymi z wygodą ich stosowania przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiej wartości odżywczej, jakości i bezpieczeństwa zdrowotnego. Istotnymi czynnikami są uwarunkowania ekonomiczne i dostępność w miejscu dokonywania zakupów. Celem artykułu było przedstawienie wybranych aspektów rozwoju żywności wygodnej przez dokonanie podziału produktów wygodnych w kategorii mięso i jego przetwory. Wyróżniono m.in. mięsa kulinarne porcjowane, nowoczesne dania mięsne, mięsa mielone konfekcjonowane, wyroby grillowane i przekąski typu finger food.
      Słowa kluczowe: żywność wygodna, mięso i jego przetwory, mięso kulinarne
  • 39 Rynek masła w Polsce i Niemczech – Piotr Szajner
    • W latach 2004-2005 rynek masła w Polsce charakteryzował się wysoką dynamiką rozwoju. Rosnący eksport do państw UE był głównym stymulatorem wzrostu produkcji. W 2006 r. nastąpiło pogorszenie konkurencyjności cenowej i opłacalności eksportu – znacząco zmniejszył się eksport. Masło jest produkowane głównie w sektorze spółdzielczym, a produkcja jest bardzo rozproszona. Spożycie utrzymuje się na znacznie niższym poziomie niż w Niemczech, które są dużym importerem netto. W 2006 r. ceny masła w Polsce, przeliczone na walutę unijną, były wyższe od cen w Niemczech, a zdecydowały o tym aprecjacja złotego i spadek cen w Niemczech.
      Słowa kluczowe: produkcja masła, spożycie masła, eksport masła

Z ŻYCIA STOWARZYSZENIA

  • 43 Kredyt technologiczny na finansowanie inwestycji technologicznych
    • Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Inżynierów i Techników Przemysłu Spożywczego oferuje zakładom przemysłu spożywczego pomoc we wdrażaniu postępu technicznego przez wspieranie działalności innowacyjnej. Ustawa z 29 lipca 2005 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej (DzU nr 179, poz. 1484) powołała Fundusz Kredytu Technologicznego utworzony w Banku Gospodarstwa Krajowego. Środki Funduszu przeznaczone są na kredyty technologiczne udzielane na finansowanie inwestycji technologicznych.

OPROGRAMOWANIE

  • 44 Branżowy system informacji dla przemysłu spożywczego (I) – Arkadiusz Krzywiński, Hermann Schalk
    • Od działów planowania i controllingu wymaga się obecnie, aby wykazywały pozostające jeszcze rezerwy pozwalające na ograniczanie kosztów. Niezbędne są do tego sprawnie działające systemy informatyczne. Istotną cechą stosowanych systemów wspomagających zarządzanie przedsiębiorstwami spożywczymi powinno być przede wszystkim spełnienie przez nie wszystkich istotnych wymagań branżowych oraz oferowanie wypróbowanych w praktyce rozwiązań.

OCHRONA ŚRODOWISKA

  • 46 Neutralizacja ścieków za pomocą dwutlenku węgla – Eryk Remiezowicz
    • W artykule opisano zalety stosowania dwutlenku węgla jako środka do neutralizacji ścieków alkalicznych. Stwierdzono, że stosowanie tego gazu ułatwia sterowanie pracą instalacji i zmniejsza zagrożenie korozją. Dwutlenek węgla jest również bezpieczniejszy w użyciu niż silne kwasy mineralne. Neutralizacja dwutlenkiem węgla pozwala także na związanie w formie węglanów i wodorowęglanów odpadowego CO2, wpływającego negatywnie na klimat Ziemi. Przedstawiono również szacunkowe porównanie kosztów, z którego wynika, że dwutlenek węgla jest konkurencyjny cenowo wobec innych stosowanych obecnie kwasów.
      Słowa kluczowe: dwutlenek węgla, ścieki alkaliczne, neutralizacja

ŻYWNOŚĆ-ZDROWIE

  • 48 Spożycie kwasów tłuszczowych a profilaktyka miażdżycy – Wiktor B. Szostak, Dorota Szostak-Węgierek
    • Prace nad wpływem żywienia na rozwój miażdżycy zostały zapoczątkowane we wczesnych latach XX w. Chorobę tę u królików wywoływali Ignatowski w 1908 r. karmiąc je mlekiem i żółtkiem jaja kurzego oraz Aniczkow i Chałatow w 1912 r. podając tym zwierzętom czysty cholesterol rozpuszczony w oleju słonecznikowym. Nieco później De Langen w latach 1916-1934 kilkakrotnie donosił o rzadszym występowaniu choroby niedokrwiennej serca (ChNS) u Jawajczyków niż u Holendrów, wiążąc to z różnicą w sposobie żywienia.
  • 50 Najwięcej innowacji wśród produktów prozdrowotnych
    • Producent żywności, który chce się rozwijać zwiększając przychody, powinien życzliwym okiem spojrzeć na produkty dające wymierne korzyści dla zdrowia. W oczach konsumentów stanowią one rzeczywistą wartość dodaną, a przedsiębiorcom dają szansę na „zdrowy” rozwój – taki wniosek wynika z seminarium zorganizowanego przez firmę Wild w Heidelbergu jesienią 2006 r. W seminarium, które miało uświetnić obchody 75-lecia firmy, wzięło udział 780 uczestników z 70 państw. Byli wśród nich czołowi producenci żywności i napojów.

51 KSIĄŻKI

53 POLSKA – UNIA – ŚWIAT

56 INFORMACJE BIZNESOWE